Σε νέα φάση κλιμακώνεται η αντιπαράθεση Ισραήλ – Τουρκίας, με το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου να εξαπολύει σφοδρή επίθεση κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την ώρα που η Άγκυρα έχει προχωρήσει σε δικαστικές κινήσεις κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Η ισραηλινή κυβέρνηση συνδέει πλέον ευθέως την τουρκική πολιτική με την κατάσταση στη Συρία, προειδοποιώντας ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί κινήσεις της Άγκυρας που θεωρεί ότι απειλούν την ισραηλινή ασφάλεια.
«Ο Ερντογάν προσπαθεί τώρα να επεκτείνει την επιθετικότητά του εναντίον του Ισραήλ στη Συρία. Το Ισραήλ δεν θα το ανεχθεί», αναφέρει το γραφείο του Νετανιάχου.
Στο επίκεντρο η Συρία
Η νέα ένταση μεταξύ των δύο χωρών έρχεται ενώ η Συρία εξελίσσεται σε νέο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει πλήγματα σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, επικαλούμενο ανησυχίες για την παρουσία ή τη δημιουργία τουρκικών στρατιωτικών υποδομών στη χώρα.
Η ισραηλινή πλευρά θεωρεί ότι μια ενδεχόμενη μόνιμη τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία θα μπορούσε να επηρεάσει την επιχειρησιακή ελευθερία της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας και συνολικά την ισορροπία ασφαλείας στην περιοχή.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία έχει ενισχύσει σημαντικά την επιρροή της στη Συρία, ιδιαίτερα μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ. Η Άγκυρα επιδιώκει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας κατάστασης στη χώρα, μεταξύ άλλων στους τομείς της άμυνας και της εκπαίδευσης των συριακών δυνάμεων.
Έτσι, οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες για την επιρροή στην ίδια γεωγραφική περιοχή, με τον κίνδυνο μιας στρατιωτικής εμπλοκής να αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Σφοδρή επίθεση του Νετανιάχου στον Ερντογάν
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού δεν περιορίστηκε στις εξελίξεις στη Συρία, αλλά εξαπέλυσε και προσωπική επίθεση κατά του Τούρκου προέδρου.
Στην ανακοίνωση ο Ερντογάν χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, «αντισημίτης δικτάτορας», ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση τον κατηγορεί για τη μεταχείριση των Κούρδων, την κράτηση δημοσιογράφων και πολιτικών αντιπάλων, αλλά και για τη στάση της Τουρκίας απέναντι στη Χαμάς.
Στην ίδια ρητορική εντάσσεται και η αναφορά στην τουρκική στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, στοιχείο που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην αντιπαράθεση για την Ανατολική Μεσόγειο.
Οι χαρακτηρισμοί αποτελούν θέσεις της ισραηλινής κυβέρνησης και καταδεικνύουν το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο έντασης που έχει διαμορφωθεί στις σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ.
Η κίνηση της Τουρκίας στην Interpol
Στο μεταξύ, η αντιπαράθεση έχει μεταφερθεί και στο νομικό επίπεδο, καθώς η Τουρκία έχει κινήσει διαδικασίες σε βάρος του Νετανιάχου και άλλων Ισραηλινών αξιωματούχων, με αφορμή την ισραηλινή επιχείρηση αναχαίτισης στολίσκου ακτιβιστών που κατευθυνόταν προς τη Γάζα.
Η Άγκυρα επιδιώκει διεθνή αστυνομική συνδρομή μέσω της Interpol.
Ωστόσο, υπάρχει σημαντική νομική διάκριση: ένα αίτημα για Red Notice της Interpol δεν αποτελεί από μόνο του διεθνές ένταλμα σύλληψης. Πρόκειται για διεθνή ειδοποίηση που βασίζεται σε εθνικό δικαστικό ένταλμα και ζητά από τις αρμόδιες αρχές άλλων χωρών να εντοπίσουν και, υπό προϋποθέσεις, να προχωρήσουν σε προσωρινή κράτηση του συγκεκριμένου προσώπου.
Η ισραηλινή πλευρά απάντησε με ιδιαίτερα σκληρούς τόνους, χαρακτηρίζοντας την τουρκική κίνηση προσπάθεια εκφοβισμού Ισραηλινών ηγετών και στρατιωτικών.
«Θα ενεργήσουμε αποφασιστικά απέναντι στην Τουρκία»
Σε ξεχωριστό μήνυμα, το γραφείο του Νετανιάχου προειδοποίησε ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να αντιδρά στις κινήσεις της Τουρκίας που θεωρεί απειλητικές.
Η ισραηλινή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι θα αντιμετωπίσει αποφασιστικά κάθε προσπάθεια της Άγκυρας να επηρεάσει την ασφάλεια του Ισραήλ ή να αποσταθεροποιήσει την περιοχή.
Η συγκεκριμένη προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η αντιπαράθεση Τουρκίας και Ισραήλ μεταφέρεται από τη Γάζα στη Συρία, όπου οι δύο πλευρές έχουν πλέον άμεσα στρατιωτικά και γεωπολιτικά συμφέροντα.
Από τη Γάζα στη νέα γεωπολιτική αντιπαράθεση
Οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ επιδεινώθηκαν δραματικά μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την έναρξη του πολέμου στη Γάζα.
Ο Ερντογάν έχει ασκήσει σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση Νετανιάχου, ενώ η Τουρκία έχει λάβει οικονομικά και διπλωματικά μέτρα κατά του Ισραήλ.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, κατηγορεί την Άγκυρα για στενές σχέσεις με τη Χαμάς και για προσπάθεια ενίσχυσης της τουρκικής επιρροής στην περιοχή.
Η μεγάλη αλλαγή των τελευταίων μηνών είναι η Συρία. Η αυξημένη τουρκική επιρροή στη Δαμασκό και η προσπάθεια του Ισραήλ να διατηρήσει την ελευθερία στρατιωτικής δράσης του δημιουργούν ένα νέο και ιδιαίτερα σύνθετο πεδίο αντιπαράθεσης.
Η αναφορά στην Κύπρο και το ενδιαφέρον για την Ελλάδα
Η αναφορά του γραφείου Νετανιάχου στην τουρκική παρουσία στην Κύπρο έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο.
Το Ισραήλ έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια στενότερη συνεργασία με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, κυρίως στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της περιφερειακής ασφάλειας.
Ως αποτέλεσμα, το Κυπριακό εντάσσεται πλέον στη γενικότερη γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, σε μια περιοχή όπου τα συμφέροντα των δύο χωρών συναντώνται όλο και συχνότερα.
Αυξάνεται ο κίνδυνος μιας άμεσης κρίσης
Η τελευταία ανταλλαγή δηλώσεων δείχνει ότι οι σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας έχουν περάσει σε ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση.
Η Άγκυρα διεκδικεί αυξημένο ρόλο στη Συρία, ενώ το Ισραήλ ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί στρατιωτικές εξελίξεις που θεωρεί απειλή για την ασφάλειά του.
Παράλληλα, οι δικαστικές κινήσεις της Τουρκίας κατά Ισραηλινών αξιωματούχων και η σκληρή απάντηση του Νετανιάχου ανεβάζουν ακόμη περισσότερο την ένταση.
Το κρίσιμο πλέον δεν είναι μόνο η πολιτική και διπλωματική αντιπαράθεση, αλλά ο κίνδυνος να βρεθούν τουρκικές και ισραηλινές δυνάμεις σε άμεση επιχειρησιακή αντιπαράθεση στη Συρία.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και ένα περιστατικό μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων των δύο χωρών θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
