Μια εκτεταμένη αεροπορική γέφυρα μεταφοράς στρατιωτικού υλικού από την Κίνα προς το Ιράν αποκαλύπτουν τελωνειακά δεδομένα που εξέτασε η Wall Street Journal, αναδεικνύοντας τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζει το Πεκίνο στην ενίσχυση του οπλοστασίου της Τεχεράνης, παρά τις αυστηρές αμερικανικές κυρώσεις και τις διπλωματικές προσπάθειες για εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας με τίτλο «Το Ιράν έχει ένα μυστικό όπλο στον πόλεμό του με την Αμερική: Βοήθεια από την Κίνα», το Πεκίνο πραγματοποίησε περίπου 1.300 αεροπορικές αποστολές φορτίων με εξαρτήματα drones και πυραύλων στο Ιράν από την αρχή του έτους έως τα τέλη Ιουνίου Μάλιστα, μία από αυτές τις αποστολές έφτασε την ίδια ακριβώς ημέρα που οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία εκεχειρίας για τον πόλεμο που είχε ξεσπάσει τον Φεβρουάριο.
Τα ιρανικά τελωνειακά αρχεία κατέγραψαν την άφιξη ενός φορτίου στις 17 Ιουνίου, ημερομηνία κατά την οποία η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη υπέγραφαν 60ήμερη ανακωχή (Μνημόνιο Συναντίληψης/MoU) και η Κίνα προέβαλε τον ειρηνευτικό της ρόλο. Μόλις δύο ημέρες αργότερα ακολούθησαν περισσότερες από 12 αποστολές, μεταφέροντας εξαρτήματα αξίας άνω των 6 εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Αλματώδης αύξηση των πτήσεων φορτίου
Τα ευρήματα της WSJ καταγράφουν μια κατακόρυφη αύξηση των πτήσεων εμπορευμάτων από την Κίνα προς το Ιράν εντός του έτους, η οποία υπήρξε καθοριστική για τη διατήρηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων της Τεχεράνης εν μέσω των σφοδρών αμερικανικών κυρώσεων.
Ιρανοί αξιωματούχοι δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημα της εφημερίδας για κάποιο σχόλιο.
Η αποκάλυψη αυτή φέρνει την κινεζική υποστήριξη προς την Τεχεράνη στο επίκεντρο της επίσκεψης του Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα, δίπλα σε θέματα όπως το εμπόριο, η ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης και η Ταϊβάν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε σε συνεργάτες του ότι η διατήρηση των σχέσεων με τον Σι αποτελεί προτεραιότητα.
GPS, κινητήρες και χημικές ενώσεις
Στοιχεία που παρείχε η εταιρεία ImportGenius για την περίοδο Ιανουαρίου 2025 έως Ιουνίου 2026 περιλαμβάνουν χιλιάδες αποστολές προς ιρανικές εταιρείες και το υπουργείο Άμυνας της χώρας.
Μεταξύ των υλικών καταγράφονται συσκευές GPS, κινητήρες και εξαρτήματα αεροσκαφών. Πολλές από τις αποστολές επικαλούνταν το Άρθρο 119, το οποίο απαλλάσσει τις εισαγωγές αμυντικού υλικού από δασμούς.
Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, η Κίνα παρέδωσε 300 τόνους χημικών ενώσεων στο ιρανικό υπουργείο Άμυνας. Αν και το εμπόριο αρχικά κατέρρευσε και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ τον Απρίλιο περιόρισε περαιτέρω τις προμήθειες, το Ιράν απάντησε διευρύνοντας τις αεροπορικές του συνδέσεις.
Η αεροπορική εταιρεία Mahan Air, στην οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ, αύξησε τις πτήσεις της από το Πεκίνο, τη Σανγκάη και την Γκουανγκτζού προς την Τεχεράνη: από τέσσερις εβδομαδιαίως στις αρχές Μαρτίου, έφτασε τις 27 στα τέλη Απριλίου, σύμφωνα με στοιχεία του FlightRadar24.
Την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου πραγματοποίησε 39 πτήσεις μεταξύ Κίνας και Ιράν — διπλάσιες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Αρκετές από αυτές τις πτήσεις δεν ήταν διαθέσιμες για κρατήσεις επιβατών, ενώ τα δρομολόγια προς την Κίνα συνεχίστηκαν κανονικά, παρά τις ανακοινωθείσες αναστολές πτήσεων προς το Ομάν και την Τουρκία.
Εταιρείες-βιτρίνες, δίκτυα και εξαρτήματα διπλής χρήσης
Η ερευνήτρια του CSIS, Κέιτ Κόρεν, εντόπισε κινεζικές εταιρείες που διαφημίζουν ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα τα οποία χρησιμοποιούνται στα drones τύπου Shahed. Οι προμηθευτές αυτοί προσέλκυαν Ιρανούς πελάτες μέσω εμπορικών εκθέσεων και προωθητικών ενεργειών στη περσική γλώσσα.
Παράλληλα, οι κινεζικές χημικές προμήθειες βοήθησαν στην αναπλήρωση της παραγωγής πυραύλων που είχε υποστεί ζημιές από τις ισραηλινές επιθέσεις το 2024. Έπειτα από αναφορές για αυτές τις εξαγωγές το 2025, οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έφοδο σε πλοίο που μετέφερε εξαρτήματα διπλής χρήσης από την Κίνα προς το Ιράν.
Σε επιστολή του Δεκεμβρίου, η κινεζική εταιρεία Haokun Energy, στην οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις, ανέφερε ότι είχε συντονίσει την εμπιστευτική αδειοδότηση εξαγωγής υπερχλωρικού νατρίου —ουσία που χρησιμοποιείται ως προωθητικό πυραύλων— και ότι είχε δημιουργήσει μια εταιρεία-βιτρίνα στο Πεκίνο για τη συναλλαγή.
Η WSJ επιβεβαίωσε την εγγραφή της εταιρείας, αλλά δεν μπόρεσε να εξακριβώσει αν η συμφωνία προχώρησε.
Η Ουάσινγκτον έβαλε επίσης στο στόχαστρο δίκτυα που αναζητούσαν νεότερα κινεζικά φορητά συστήματα αντιαεροπορικών πυραύλων (φορητοί εκτοξευτές ώμου) για το Ιράν, το οποίο κατασκευάζει δικές του εκδόσεις βασισμένες σε παλαιότερα κινεζικά σχέδια.
Μία αποτυχημένη προσπάθεια επιδίωκε την παράδοση μέσω Λευκορωσίας, ώστε να παραμείνει κρυφό ότι ο πραγματικός παραλήπτης ήταν το Κέντρο Καινοτομίας και Τεχνολογίας Συνεργασίας του Ιράν.
Ξεχωριστά, το πρακτορείο Tasnim δημοσίευσε βίντεο με προσωπικό των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) να εκπαιδεύεται με φορητούς εκτοξευτές.
Ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου
Η Κίνα αναδείχθηκε στον κυρίαρχο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου μετά την εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» του Τραμπ το 2018, ενώ οι δύο χώρες υπέγραψαν 25ετές σύμφωνο το 2021.
Αμερικανοί αξιωματούχοι τοποθετούν το μερίδιο της Κίνας πάνω από το 80% των εξαγωγών ιρανικού αργού. Τράπεζες και εταιρείες-βιτρίνες έχουν διευκολύνει τις πληρωμές, μεταξύ άλλων και σε γιουάν, όπως δήλωσαν στη WSJ Αμερικανοί αξιωματούχοι και άλλες πηγές.
Μία από τις διευθετήσεις περιλάμβανε πωλήσεις ιρανικών πετροχημικών στην Αίγυπτο μέσω του υποκαταστήματος της Banque Misr στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Μετά τις αμερικανικές ενστάσεις για πληρωμές σε δολάρια, οι προτεινόμενες συναλλαγές μεταφέρθηκαν σε γιουάν μέσω του Διασυνοριακού Διατραπεζικού Συστήματος Πληρωμών της Κίνας (CIPS). Η Ουάσινγκτον παρενέβη σταματώντας το σχέδιο και στη συνέχεια κινήθηκε για να περιορίσει την πρόσβαση του υποκαταστήματος σε δολάρια.
Η Αίγυπτος και η τράπεζα ανέφεραν ότι βρίσκονταν σε επαφή με τις αμερικανικές αρχές, ενώ η τράπεζα επιβεβαίωσε τη συμμόρφωσή της με τους κανονισμούς.
Το Πεκίνο υποψιάστηκε ότι Αιγύπτιοι αξιωματούχοι είχαν μοιραστεί πληροφορίες με την Ουάσινγκτον, και ο Σι έθεσε το ζήτημα στο Κάιρο την 1η Σεπτεμβρίου, όπως ανέφερε η εφημερίδα.
Δορυφορικές εικόνες, εσωτερικές διαφωνίες στις ΗΠΑ και η θέση του Πεκίνου
Αμερικανοί αξιωματούχοι συνέδεσαν επίσης κινεζικές δορυφορικές εικόνες, που ελήφθησαν πριν και μετά την ιρανική επίθεση της 17ης Ιουλίου, με το ίδιο το χτύπημα που στοίχισε τη ζωή σε τρεις Αμερικανούς στρατιώτες στην Ιορδανία.
Η Ουάσινγκτον είχε επιβάλει κυρώσεις σε τρεις κινεζικές εταιρείες δορυφορικών εικόνων τον Μάιο.
Παρά τις εκατοντάδες κυρώσεις, οι διαφωνίες παρέμεναν στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι η Κίνα και η Ρωσία ενισχύουν το Ιράν, ενώ ο Τραμπ επικαλέστηκε τις διαβεβαιώσεις του Σι κατά των παραδόσεων όπλων, λέγοντας «Τους εμπιστεύομαι».
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σημείωσε ότι η κινεζική βοήθεια δεν έχει αλλάξει την πορεία του πολέμου.
Τα μέτρα του Ιουλίου έβαλαν στο στόχαστρο οντότητες που συνδέονται με τη Mahan, συμπεριλαμβανομένου ενός Κινέζου αντιπροσώπου πωλήσεων.
Στα τέλη Αυγούστου, η αμερικανική επιχείρηση «Economic Outcast» στόχευσε ένα δεξαμενόπλοιο κινεζικής ιδιοκτησίας και δίκτυα προμηθειών, αλλά καμία μεγάλη κινεζική εταιρεία. Η εταιρεία Kpler κατέγραψε περίπου τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια να φτάνουν στην Κίνα την αμέσως επόμενη εβδομάδα.
Βουλευτές και από τα δύο κόμματα στις ΗΠΑ πίεσαν για αυστηρότερη δράση. Η γερουσιαστής Ελίζα Σλότκιν ζήτησε το θέμα του Ιράν να τεθεί στο επίκεντρο της συνόδου κορυφής. Ο Ρούμπιο υποσχέθηκε ειλικρινείς συνομιλίες, ενώ το υπουργείο Οικονομικών και ο Λευκός Οίκος υπερασπίστηκαν τις προσπάθειες επιβολής των κυρώσεων.
Η Κίνα απέρριψε τις κατηγορίες για αθέμιτη υποστήριξη, επικαλούμενη τους δικούς της ελέγχους εξαγωγών και την εναντίωσή της στις μονομερείς κυρώσεις. Τέλος, το Χονγκ Κονγκ δήλωσε ότι εφαρμόζει αποκλειστικά και μόνο τις κυρώσεις του ΟΗΕ.
