Μετατοπίσεις στις σχέσεις εξουσίας εντός Ιράν καταγράφει το Reuters, που αναφέρει πως οι Φρουροί της Επανάστασης είναι εκείνοι που καταλαμβάνουν την εξουσία εν καιρώ πολέμου, αμβλύνοντας τον ρόλο του Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Καθώς λοιπόν δεν υπάρχει ένας αδιαμφισβήτητος κληρικός ηγέτης στην κεφαλή του ιρανικού καθεστώτος, αυτό πιθανόν διαδραματίζει τον ρόλο του στη διαπραγματευτική διαδικασία, καθώς οδηγεί σε σκλήρυνση τη στάση της Τεχεράνης ενόσω ζυγίζει το αν θα γίνει πράξη το ενδεχόμενο επανέναρξης των συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Από την ίδρυσή της το 1979, η Ισλαμική Δημοκρατία περιστρέφεται γύρω από έναν ανώτατο ηγέτη με εξουσία σε όλα τα βασικά ζητήματα του κράτους. Αλλά η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα του πολέμου και η ανάληψη της εξουσίας από τον τραυματισμένο γιο του, Μοτζτάμπα , έχουν εγκαινιάσει μια διαφορετική τάξη πραγμάτων, η οποία κυριαρχείται από διοικητές του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και χαρακτηρίστηκε από την απουσία ενός αποφασιστικού, έγκυρου διαιτητή, όπως αναφέρει το Reuters.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει στην κορυφή του συστήματος, αλλά άτομα που γνωρίζουν τις εσωτερικές διαβουλεύσεις λένε ότι ο ρόλος του είναι σε μεγάλο βαθμό να νομιμοποιεί τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι στρατηγοί του και όχι να εκδίδει ο ίδιος οδηγίες. Η πίεση του πολέμου έχει συγκεντρώσει την εξουσία σε έναν στενότερο, σκληρότερο εσωτερικό κύκλο που έχει τις ρίζες του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (SNSC), το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη και το IRGC, το οποίο πλέον κυριαρχεί τόσο στη στρατιωτική στρατηγική όσο και στις βασικές πολιτικές αποφάσεις, λένε Ιρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές
«Οι Ιρανοί είναι οδυνηρά αργοί στην αντίδρασή τους», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της πακιστανικής κυβέρνησης, ενημερωμένος για τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ στις οποίες μεσολαβεί το Ισλαμαμπάντ. «Προφανώς δεν υπάρχει μία ενιαία διοικητική δομή που να λαμβάνει αποφάσεις. Κατά καιρούς, χρειάζονται 2 έως 3 ημέρες για να απαντήσουν».
Ποιο είναι το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν – Ο κρίσιμος ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης
Οι αναλυτές ανέφεραν ότι το εμπόδιο για μια συμφωνία δεν είναι οι εσωτερικές διαμάχες στην Τεχεράνη, αλλά το χάσμα μεταξύ αυτού που είναι διατεθειμένη να προσφέρει η Ουάσινγκτον και αυτού που είναι πρόθυμοι να αποδεχτούν οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί του Ιράν. Το διπλωματικό πρόσωπο του Ιράν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ ήταν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί , πιο πρόσφατα μαζί του και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ – πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, δήμαρχος της Τεχεράνης και υποψήφιος για την προεδρία – ο οποίος αναδείχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου ως βασικός αγωγός μεταξύ των πολιτικών, ασφαλιστικών και κληρικών ελίτ του Ιράν.
Στο έδαφος, ωστόσο, ο κεντρικός συνομιλητής ήταν ο διοικητής του IRGC, Aχμάντ Βαχίντι σύμφωνα με μια πακιστανική και δύο ιρανικές πηγές που τον αναγνώρισαν πριν από εβδομάδες ως την κεντρική προσωπικότητα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της νύχτας που ανακοινώθηκε η κατάπαυση πυρός. Ο Μοτζτάμπα, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά στην εναρκτήρια ισραηλινή και αμερικανική επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του και άλλους συγγενείς και τον άφησε παραμορφωμένο με σοβαρά τραύματα στα πόδια, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και επικοινωνεί μέσω βοηθών του IRGC ή περιορισμένων ηχητικών μηνυμάτων λόγω περιορισμών ασφαλείας, δήλωσαν άτομα κοντά στον στενό του κύκλο.
Το Ιράν υπέβαλε νέα πρόταση στην Ουάσινγκτον τη Δευτέρα, η οποία, σύμφωνα με ανώτερες ιρανικές πηγές, προβλέπει σταδιακές συνομιλίες, με το πυρηνικό ζήτημα να τίθεται στην άκρη εξαρχής μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος και να επιλυθούν οι διαφορές για τη ναυτιλία του Κόλπου. Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι το πυρηνικό ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί από την αρχή. «Καμία πλευρά δεν θέλει να διαπραγματευτεί», δήλωσε ο Άλαν Έιρ, ειδικός σε θέματα Ιράν και πρώην διπλωμάτης, προσθέτοντας ότι και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι ο χρόνος θα αποδυνάμωνε τον αντίπαλο, το Ιράν μέσω της πίεσης στο Ορμούζ και η Ουάσινγκτον μέσω της οικονομικής πίεσης και του αποκλεισμού.
Προς το παρόν, καμία πλευρά δεν έχει την πολυτέλεια να λυγίσει, είπε ο Έιρ. Το IRGC του Ιράν είναι επιφυλακτικό να φανεί αδύναμο στην Ουάσινγκτον, ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει πίεση στις ενδιάμεσες εκλογές και έχει λίγα περιθώρια ευελιξίας χωρίς πολιτικό κόστος.
«Και για τις δύο περιπτώσεις, η ευελιξία θα θεωρούνταν αδυναμία», είπε ο Έιρ. Αυτή η προσοχή αντικατοπτρίζει όχι μόνο τις πιέσεις της στιγμής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται πλέον η εξουσία στο εσωτερικό του Ιράν. Ενώ ο Μοτζτάμπα είναι τυπικά η απόλυτη εξουσία του Ιράν, είναι μια φιγούρα συναίνεσης παρά διοίκησης, λένε οι αναλυτές, επικυρώνοντας αποτελέσματα που σφυρηλατούνται μέσω θεσμικής συναίνεσης, αντί να επιβάλλει εξουσία.
Η πραγματική εξουσία, λένε, έχει μεταφερθεί σε μια ενοποιημένη ηγεσία σε καιρό πολέμου με επίκεντρο το SNSC. «Οι σημαντικές συμφωνίες πιθανότατα περνούν από αυτόν», δήλωσε ο Ιρανός αναλυτής Αράς Αζίζι, «αλλά δεν μπορώ να τον φανταστώ να παρακάμπτει το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Πώς θα μπορούσε να πάει κόντρα σε εκείνους που διευθύνουν την πολεμική προσπάθεια;»
Σκληροπυρηνικές προσωπικότητες όπως ο πρώην διαπραγματευτής για τα πυρηνικά Σαΐντ Τζαλίλι και μια ομάδα ριζοσπαστικών βουλευτών έχουν ενισχύσει την προβολή τους χρησιμοποιώντας έντονη ρητορική κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά δεν έχουν την θεσμική επιρροή για να εκτροχιάσουν αποφάσεις ή να διαμορφώσουν τα αποτελέσματα. Ο Μοτζτάμπα οφείλει την ανέλιξή του στους Φρουρούς, οι οποίοι απέκλεισαν τους πραγματιστές και τον υποστήριξαν ως αξιόπιστο θεματοφύλακα της σκληροπυρηνικής ατζέντας τους.
Τι σηματοδοτεί η αυξανόμενη κυριαρχία των Φρουρών της Επανάστασης στο Ιράν
Ήδη ενισχυμένη από τον πόλεμο, η αυξανόμενη κυριαρχία των Φρουρών σηματοδοτεί μια πιο επιθετική εξωτερική πολιτική και αυστηρότερη εσωτερική καταστολή, δήλωσαν στο Reuters πηγές που γνωρίζουν τους εσωτερικούς κύκλους χάραξης πολιτικής της χώρας. Με βάση το επαναστατικό Ισλαμισμό και μια κοσμοθεωρία που θέτει την ασφάλεια ως προτεραιότητα, οι Φρουροί βλέπουν την αποστολή τους ως τη διατήρηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας στο εσωτερικό, ενώ παράλληλα προβάλλουν αποτρεπτικά μέτρα στο εξωτερικό. Αυτή η άποψη, την οποία συχνά συμμερίζονται οι σκληροπυρηνικοί σε ολόκληρο το δικαστικό σώμα και το κληρικό κατεστημένο, δίνει προτεραιότητα στον άκαμπτο κεντρικό έλεγχο και την αντίσταση στις δυτικές πιέσεις, ιδίως στην πυρηνική πολιτική και την περιφερειακή εμβέλεια του Ιράν.
Στην πράξη, η ιδεολογία των Φρουρών διαμορφώνει τη στρατηγική και η λήψη αποφάσεων βρίσκεται σταθερά στα χέρια τους. Με τη χώρα σε πόλεμο και τον Αλί Χαμενεΐ να έχει αποχωρήσει, κανένας παράγοντας εντός του συστήματος δεν έχει τη δύναμη ή την ευχέρεια να τους αντισταθεί, ακόμα κι αν το επιθυμούσε, δήλωσαν άτομα που βρίσκονται κοντά στις εσωτερικές συζητήσεις. Η επιλογή που αντιμετωπίζει η ηγεσία του Ιράν δεν είναι πλέον μεταξύ μετριοπαθούς και σκληρής πολιτικής, αλλά μεταξύ σκληρής και ακόμη πιο σκληρής γραμμής.
Η μετατόπιση σηματοδοτεί μια αποφασιστική αναδιάταξη της εξουσίας από την πρωτοκαθεδρία του κλήρου στην κυριαρχία στον τομέα της ασφάλειας. «Έχουμε περάσει από τη θεϊκή δύναμη στην σκληρή δύναμη», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ. «Από την επιρροή των κληρικών στην επιρροή του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης. Έτσι κυβερνάται το Ιράν».
Ενώ υπάρχουν διαφορές απόψεων, η λήψη αποφάσεων έχει συγκεντρωθεί γύρω από τους θεσμούς ασφαλείας, με τον Μοτζτάμπα να ενεργεί ως κεντρική προσωπικότητα συντονισμού και όχι ως μοναδικός υπεύθυνος λήψης αποφάσεων, πρόσθεσε ο Άλεξ Βατάνκα, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής. Παρά τη συνεχή στρατιωτική και οικονομική πίεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ρήξης ή συνθηκολόγησης σχεδόν εννέα εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου.
Ούτε, όπως σημείωσε ο Μίλερ, υπάρχουν στοιχεία για θεμελιώδεις ρήξεις εντός του συστήματος ή ουσιαστική αντιπολίτευση στους δρόμους. Αυτή η συνοχή υποδηλώνει ότι η διοίκηση βρίσκεται πλέον στους Φρουρούς και τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι οποίες φαίνεται να καθοδηγούν τον πόλεμο αντί απλώς να τον εκτελούν. Έχει προκύψει μια στρατηγική συναίνεση – να αποφευχθεί η επιστροφή σε πόλεμο πλήρους κλίμακας, να διατηρηθεί η επιρροή, ειδικά στο Στενό του Ορμούζ , και να βγει από τη σύγκρουση πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά ισχυρότερος, δήλωσε ο Μίλερ.
