Το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα εγκρίθηκε και περνά πλέον στη φάση υλοποίησης, ανοίγοντας τον δρόμο για την αξιοποίηση συνολικών πόρων ύψους 5,3 δισ. ευρώ έως το 2032.
Το σχέδιο περιλαμβάνει ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής και μεταφορικής φτώχειας, τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών, την ενίσχυση της κοινωνικής στέγασης, αλλά και την προώθηση πιο καθαρών και οικονομικά αποδοτικών μεταφορών.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, πρόκειται για ένα από τα πρώτα εθνικά σχέδια που εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα ως προς τους διαθέσιμους πόρους, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
5,3 δισ. ευρώ για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις
Η έγκριση του σχεδίου ενεργοποιεί 4,8 δισ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, με το συνολικό ύψος των διαθέσιμων πόρων να διαμορφώνεται στα 5,3 δισ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις απευθύνονται κυρίως σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, με στόχο να περιοριστεί το κόστος ενέργειας και μετακίνησης και παράλληλα να επιταχυνθεί η πράσινη μετάβαση.
Το πρόγραμμα αφορά περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η εφαρμογή του ξεκινά μέσα στο 2026 και οι δράσεις θα συνεχιστούν έως και το 2032.
Συνολικά προβλέπονται 25 παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων:
- ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων,
- εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων,
- δημιουργία περίπου 2.800 νέων κοινωνικών κατοικιών,
- ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης,
- προμήθεια νέων ηλεκτρικών λεωφορείων και συρμών του Μετρό,
- πρόγραμμα κοινωνικού leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων,
- επιδότηση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων για μικρές επιχειρήσεις,
- πλήρης επιδότηση ατομικών ηλεκτρικών μέσων μετακίνησης για άτομα με αναπηρία.
Τι αλλάζει από το 2026
Ήδη για το 2026 προετοιμάζονται σημαντικές δράσεις που αφορούν τη στέγαση, τις επιχειρήσεις και τις μεταφορές.
Κοινωνικές κατοικίες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα
Προβλέπεται η αξιοποίηση εγκαταστάσεων τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με στόχο την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων.
Οι κατοικίες θα διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά βάσει του νέου πλαισίου που προετοιμάζεται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση δημόσιων κτιρίων που μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες, ώστε να δημιουργηθούν περίπου 400 επιπλέον κοινωνικές κατοικίες.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζεται σε 490 εκατ. ευρώ.
Ενεργειακή αναβάθμιση πολύ μικρών επιχειρήσεων
Με κονδύλια 395 εκατ. ευρώ σχεδιάζεται πρόγραμμα για περίπου 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Οι δικαιούχοι θα μπορούν να χρηματοδοτήσουν παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων.
Στόχος είναι η μείωση του λειτουργικού ενεργειακού κόστους, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κλάδους με υψηλές ανάγκες κατανάλωσης ενέργειας.
Κοινωνικό leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων
Στο πλαίσιο του προγράμματος προβλέπεται κοινωνικό leasing ηλεκτρικών οχημάτων για ευάλωτα νοικοκυριά.
Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως τις 12.500 ευρώ, ενώ προβλέπεται προσαύξηση 1.500 ευρώ για ευάλωτες οικογένειες με μέλος ΑμεΑ.
Η μίσθωση θα αφορά περίοδο τεσσάρων ετών και το μηνιαίο μίσθωμα δεν αναμένεται να ξεπερνά τα 150 ευρώ. Ο προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ, με στόχο περίπου 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά.
211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία
Η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη αναμένεται να ενισχύσουν τους στόλους των αστικών συγκοινωνιών με 211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία.
Από αυτά, 101 προορίζονται για την Αθήνα και 110 για τη Θεσσαλονίκη. Προτεραιότητα αναμένεται να δοθεί σε περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες και χαμηλότερα εισοδήματα.
Η επένδυση έχει προϋπολογισμό 129 εκατ. ευρώ, ενώ εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση του χρόνου αναμονής στις στάσεις κατά περίπου 15%.
Επιδοτήσεις για ηλεκτρικά ταξί
Για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά οχήματα προβλέπεται επιδότηση 20.000 ευρώ ανά όχημα, με συνολικό προϋπολογισμό 68 εκατ. ευρώ.
Αρχικά η δράση θα επικεντρωθεί στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα.
Για ταξί ειδικά διαμορφωμένα για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία, η επιδότηση αυξάνεται στις 29.000 ευρώ.
Οι δράσεις που προγραμματίζονται από το 2027
Το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων ενεργοποιείται από το 2027, με επίκεντρο την ενεργειακή αναβάθμιση, τη στέγαση και τις μεταφορές.
Ξεχωρίζει το πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών, με προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία 13 one stop shops, ένα σε κάθε Περιφέρεια, όπου πολίτες και πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να λαμβάνουν ενημέρωση και συμβουλές για την ενεργειακή εξοικονόμηση.
Περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούν επίσης να αποκτήσουν δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, ενώ θα δημιουργηθεί ηλεκτρονικό Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης για τους δικαιούχους του Ταμείου.
Στήριξη για φοιτητές και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η αναβάθμιση 15 φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή.
Οι παρεμβάσεις αναμένεται να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης περίπου 5.600 φοιτητών, αυξάνοντας παράλληλα τη διαθέσιμη δυναμικότητα των εστιών.
Από το 2027 προβλέπεται επίσης πρόσθετη ενίσχυση 100 ευρώ τον χρόνο στο επίδομα θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους, με το μέτρο να εφαρμόζεται έως το 2032.
Νέες παρεμβάσεις για ΑμεΑ
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσβασιμότητα και την αυτόνομη μετακίνηση των ατόμων με αναπηρία.
Προβλέπεται 100% επιδότηση για την απόκτηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobility scooters και hand bikes, με στόχο να ωφεληθούν περίπου 13.200 άτομα με αναπηρία.
Παράλληλα, σχεδιάζονται παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ, αλλά και αναβάθμιση και πλήρης προσβασιμότητα στους 24 σταθμούς της Γραμμής 1 του Μετρό.
Επενδύσεις στο Μετρό και στις δημόσιες συγκοινωνίες
Το πρόγραμμα προβλέπει ακόμη την αναβάθμιση 10 συρμών της Γραμμής 1 του Μετρό, καθώς και την προμήθεια 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3.
Στόχος είναι η ενίσχυση της αξιοπιστίας των συγκοινωνιών και η πύκνωση των δρομολογίων.
Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους. Η υπηρεσία θα απευθύνεται κυρίως σε ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η βελτίωση της μεταφοράς μαθητών με αναπηρία, ιδιαίτερα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και ορεινές ή νησιωτικές περιοχές.
4.400 δημόσια σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων
Σημαντικό κομμάτι του σχεδίου αφορά και τις υποδομές ηλεκτροκίνησης.
Προβλέπεται η ανάπτυξη 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, κυρίως σε περιοχές όπου η ιδιωτική αγορά δεν έχει μέχρι σήμερα δημιουργήσει επαρκές δίκτυο.
Επιπλέον, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να ενισχυθούν για την απόκτηση ή μίσθωση επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά και για την εγκατάσταση ιδιωτικών φορτιστών.
Νέες δημοτικές γραμμές στην Αθήνα
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνεται και το ATHENS MOVE, ένα νέο πρόγραμμα δημοτικής συγκοινωνίας του Δήμου Αθηναίων.
Προβλέπεται η δημιουργία τεσσάρων νέων γραμμών που θα συνδέουν περιοχές όπως ο Νέος Κόσμος, τα Πετράλωνα, ο Κεραμεικός, τα Κάτω Πατήσια, τα Σεπόλια, η Κυψέλη και η περιοχή της Αττικής.
Στόχος είναι να καλυφθούν τοπικά κενά στις μετακινήσεις και να ενισχυθεί η εξυπηρέτηση περιοχών με μεγαλύτερη οικονομική και μεταφορική ευαλωτότητα.
Χατζηδάκης: Σημαντικός πυλώνας της οικονομίας
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε την έγκριση του σχεδίου ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο μπορεί να αποτελέσει έναν από τους σημαντικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, παράλληλα με το ΕΣΠΑ και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Όπως σημείωσε, οι δράσεις συνδυάζουν την οικονομική στήριξη οικογενειών και μικρών επιχειρήσεων με την ενεργειακή αναβάθμιση, την ενίσχυση της οικοδομής, την προστασία του περιβάλλοντος και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων μεταφορών.
Παπαθανάσης: «Εθνική επιτυχία»
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης χαρακτήρισε την έγκριση εθνική επιτυχία, αποδίδοντάς την στον σχεδιασμό, την προετοιμασία και τη διαπραγμάτευση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, σύμφωνα με την κυβέρνηση, έρχεται να καλύψει ένα μέρος των αναγκών που αναδεικνύονται μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, κατευθύνοντας σημαντικούς πόρους σε στέγαση, ενέργεια και μεταφορές.
Με ορίζοντα το 2032, το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα φιλοδοξεί να συνδυάσει την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά με επενδύσεις που θα μειώσουν μακροπρόθεσμα την ενεργειακή και μεταφορική επιβάρυνση.
