Την ώρα που η ελληνική ύπαιθρος μετρά κάθε χρόνο όλο και μεγαλύτερες ελλείψεις σε εργατικά χέρια, μία διακρατική συμφωνία που είχε μείνει για χρόνια στα χαρτιά αρχίζει να παίρνει τον δρόμο της εφαρμογής. Πρόκειται για τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου για τη μετάκληση έως 5.000 εποχικών εργατών γης, οι οποίοι θα μπορούν να απασχοληθούν νόμιμα σε καλλιέργειες και αγροτικές εργασίες σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Όπως δηλώνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Χρήστος Γιαννακάκης, μέλος του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, η διαδικασία έχει πλέον ξεκινήσει. Ήδη, όπως αναφέρει, έχουν υποβληθεί περίπου 150 ονόματα υποψηφίων εργατών στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, ενώ οι σχετικές εγκρίσεις έχουν σταλεί στην ελληνική πρεσβεία στο Κάιρο, προκειμένου να προχωρήσει ο έλεγχος των υποψηφίων και η διαδικασία των συνεντεύξεων.
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τη μετακίνηση εργατών από μία χώρα σε μία άλλη. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική αγροτική παραγωγή επιχειρεί να οργανώσει, με νόμιμους όρους, την κάλυψη ενός κενού που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει οξύ. Από τα ροδάκινα και τα κεράσια έως τις ελιές, τα ακτινίδια και τα εσπεριδοειδή, παραγωγοί και συνεταιρισμοί αναζητούν εργατικό δυναμικό σε περιόδους αιχμής, συχνά χωρίς να μπορούν να το βρουν εγκαίρως.
«Η συμφωνία που έχει υπογραφεί πριν από περίπου τρία χρόνια τώρα ξεκινάει να υλοποιείται», σημειώνει ο κ. Γιαννακάκης, εξηγώντας ότι το αρχικό πλαίσιο προβλέπει 5.000 εργάτες, αριθμός που μπορεί να αυξηθεί εφόσον οι ανάγκες το απαιτήσουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, ενδιαφέρον έχουν ήδη εκδηλώσει περισσότεροι από 36 εργοδότες.
Στο Κάιρο πραγματοποιήθηκαν επαφές με την αιγυπτιακή πλευρά, με αντικείμενο τα πρακτικά ζητήματα της διαδικασίας: πώς θα γίνεται η επικοινωνία με τους εργαζόμενους, πώς θα συντονίζονται με τους εργοδότες στην Ελλάδα, πώς θα οργανώνεται η μετάβασή τους και ποιος θα έχει την ευθύνη της διασύνδεσης των δύο πλευρών. Στις συζητήσεις, σύμφωνα με τον κ. Γιαννακάκη, συμμετείχε και ο υφυπουργός Εργασίας της Αιγύπτου.
Η αιγυπτιακή αγορά εργασίας αντιμετωπίζεται από την ελληνική πλευρά ως μία σημαντική δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού. Η Αίγυπτος, με πληθυσμό που υπερβαίνει τα 110 εκατομμύρια κατοίκους και με μεγάλο ποσοστό νέων ανθρώπων, εμφανίζει έντονο ενδιαφέρον για νόμιμη απασχόληση στο εξωτερικό. Για τους εργάτες, η Ελλάδα αποτελεί ελκυστικό προορισμό, καθώς τα ημερομίσθια στον αγροτικό τομέα είναι σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με τα αντίστοιχα στην Αίγυπτο.
«Υπάρχει έντονο ενδιαφέρον από την αιγυπτιακή πλευρά να έρθουν άνθρωποι να δουλέψουν νόμιμα στην Ελλάδα», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιαννακάκης, υποστηρίζοντας ότι το ζητούμενο είναι οι εργαζόμενοι να μη φτάνουν στη χώρα μέσω παράτυπων διαδρομών, αλλά μέσα από μία οργανωμένη και ελεγχόμενη διαδικασία.
Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η δυνατότητα μετακίνησης των εργατών από περιοχή σε περιοχή, ανάλογα με την εποχή και τις ανάγκες της παραγωγής. Όπως εξηγεί ο κ. Γιαννακάκης, ένας εργάτης μπορεί να απασχοληθεί π.χ. αρχικά σε καλλιέργειες στη Μακεδονία, στη συνέχεια στη Χαλκιδική για την πράσινη ελιά, ακολούθως στα ακτινίδια και αργότερα στα πορτοκάλια ή σε άλλες καλλιέργειες.
Το ανώτατο διάστημα παραμονής των εποχικών εργατών στη χώρα είναι εννέα μήνες. Ωστόσο, σύμφωνα με το μέλος του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, μετά την πρώτη περίοδο απασχόλησης μπορεί να υποβληθεί αίτημα για άδεια μεγαλύτερης διάρκειας, έως πέντε ετών. Σε αυτή την περίπτωση, ο εργαζόμενος θα πρέπει να αποχωρεί από την Ελλάδα μετά τη συμπλήρωση του εννεαμήνου και να επιστρέφει έπειτα από τρίμηνο διάστημα, χωρίς να χρειάζεται να επαναλαμβάνεται από την αρχή όλη η διαδικασία.
Πέρα όμως από τη γραφειοκρατία, υπάρχει και το ζήτημα των συνθηκών διαβίωσης. Ο κ. Γιαννακάκης επισημαίνει ότι θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα επιδότησης για την αγορά προκατασκευασμένων οικίσκων τύπου ISO-box, ώστε οι εργάτες να φιλοξενούνται σε αξιοπρεπείς εγκαταστάσεις, με βασικές υποδομές υγιεινής. Όπως σημειώνει, οι συνθήκες διαμονής είναι κρίσιμες όχι μόνο για την προστασία των εργαζομένων, αλλά και για τη διατήρηση ενός σταθερού εργατικού δυναμικού που θα επιθυμεί να επιστρέφει στην Ελλάδα.
Η προσπάθεια, πάντως, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Παραμένουν γραφειοκρατικά ζητήματα που πρέπει να λυθούν, ενώ η διαδικασία, όπως λέει ο ίδιος, χρειάζεται ακόμη «υπομονή και προσπάθεια», όμως όπως εκτιμά η συμφωνία βρίσκεται πλέον κοντά στο σημείο όπου θα μπορέσει να λειτουργήσει με μεγαλύτερη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Στην ΕΘΕΑΣ θεωρούν ότι το συγκεκριμένο μοντέλο μπορεί να αποτελέσει οδηγό και για άλλες αντίστοιχες συμφωνίες της Ελλάδας με τρίτες χώρες. Μάλιστα, σύμφωνα με τον κ. Γιαννακάκη, η προσπάθεια παρακολουθείται και από ευρωπαϊκούς φορείς, με στόχο να αξιοποιηθεί ενδεχομένως ως παράδειγμα νόμιμης και οργανωμένης μετάκλησης εργατικού δυναμικού.
Για την ελληνική αγροτική παραγωγή, το στοίχημα είναι διπλό: να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες στα χωράφια και ταυτόχρονα να δημιουργηθεί ένα σταθερό, διαφανές και νόμιμο πλαίσιο απασχόλησης. Σε μία περίοδο όπου η έλλειψη εργατικών χεριών μπορεί να κρίνει ακόμη και το αν θα συγκομιστεί εγκαίρως η παραγωγή, η εφαρμογή της συμφωνίας με την Αίγυπτο θεωρείται από τους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα ένα κρίσιμο βήμα.
