Το 2026 θα είναι χρονιά ρεκόρ για τις αιτήσεις συνταξιοδότησης προειδοποιούσαν εγκαίρως αναλυτές από τον Ιανουάριο, βασισμένοι στις πρώτες ενδείξεις. Τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου, επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις με το παραπάνω. Όπως προκύπτει από τη «Μηνιαία Απεικόνιση Απονομών Κυρίων Συντάξεων», του πληροφοριακού συστήματος του e-ΕΦΚΑ «Άτλας», αθροιστικά την περίοδο Ιανουάριος-Μάρτιος 2026 κατατέθηκαν 58.213 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης.
Πρόκειται μακράν για τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων που έχει κατατεθεί ποτέ σε αντίστοιχη χρονική περίοδο, τουλάχιστον από το 2017 όταν ιδρύθηκε ο ΕΦΚΑ. Το παραπάνω γεγονός επισημαίνει σε νέα ανάλυση ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους.
Αυξητική τάση
Το νέο ρεκόρ στις αιτήσεις συνταξιοδότησης, συνεχίζει και επαυξάνει το ρεύμα της μεγάλης φυγής των ασφαλισμένων από την εργασία στη σύνταξη. Σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2025, φέτος κατατέθηκαν 10.172 περισσότερες αιτήσεις. Αν η αυξητική τάση ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό, ως τα τέλη του 2026 ενδέχεται να έχουν κατατεθεί πάνω από 260.000 αιτήσεις.
Υπενθυμίζεται ότι το 2025 κατατέθηκαν 225.803 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που ήταν επίσης ο μεγαλύτερος στα χρονικά του ΕΦΚΑ.
Τι σπρώχνει τους ασφαλισμένους στη σύνταξη
Σύμφωνα με επιστημονική ανάλυση της ΕΝΥΠΕΚΚ, πέντε είναι οι κύριοι παράγοντες που ωθούν τους ασφαλισμένους στη σύνταξη:
Πρώτος και κυριότερος, ο φόβος για αύξηση των ορίων ηλικίας από 1-1-2027 μέσω ενεργοποίησης της λεγόμενης «ρήτρας προσδοκίμου», που θεσπίστηκε αρχικά με τον μνημονιακό νόμο 3863/2010. Στη συνέχεια επαναθεσπίστηκε με το γ’ μνημόνιο (ν. 4336/2015) και τον νόμο Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016). Πρόκειται για τη ρήτρα που συνδέει την αύξηση του προσδόκιμου ζωής με την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης. Στα τέλη του 2025, η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου προσπάθησε να καθησυχάσει τους ασφαλισμένους ότι «υπό τις παρούσες συνθήκες δεν υπάρχει καμία περίπτωση αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης το 2027». Όμως οι διαβεβαιώσεις της δεν ήταν ικανές να ανακόψουν το κύμα εξόδου. Άλλωστε η τελευταία μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής αναφέρει για την χώρα μας το ενδεχόμενο η θεσμοθετημένη ηλικία συνταξιοδότησης να αυξηθεί στα 67,5 έτη από τα 62 έτη που είναι σήμερα – με 40 έτη ασφάλισης.
Αλλαγές στην εξαγορά πλασματικού χρόνου
Δεύτερος παράγοντας που σπρώχνει τους ασφαλισμένους στην πόρτα της σύνταξης, είναι ο φόβος αλλαγής προς το χειρότερο του πλαισίου εξαγοράς πλασματικού χρόνου (αναγνώριση σπουδών, στρατού, ανατροφής τέκνων κλπ). Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει την εξαγορά 5 ως 7 ετών, έναντι ποσού που αντιστοιχεί στο 20% του μισθού του μήνα που κατατίθεται η αίτηση εξαγοράς (πολλαπλασιασμένο επί του αριθμού των μηνών εξαγοράς). Πρόκειται για ένα πλαίσιο που χρησιμοποιούν σχεδόν οι επτά στους δέκα ασφαλισμένους. Η αύξηση του βασικού μισθού συμπαρασύρει ανοδικά τα κατώτατα όρια εξαγοράς πλασματικού χρόνου ασφάλισης, τόσο για μισθωτούς δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όσο και για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Αλλαγή στον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών
Ο τρίτος παράγοντας που αυξάνει τις στρατιές των υποψήφιων συνταξιούχων, σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ, είναι η αλλαγή επί τα χείρω στον υπολογισμό συνταξίμων αποδοχών από 1-1-2025 – και κατά παράταση από 1/1/2026.
Τέταρτος παράγοντας, είναι ο υπολογισμός της σύνταξης με βάση αποδοχές ολόκληρου του εργασιακού βίου. Υπενθυμίζεται ότι πριν το τρίτο μνημόνιο, οι συντάξεις υπολογίζονταν με βάση την καλύτερη πενταετία της τελευταίας δεκαετίας. Με την καταβαράθρωση των μισθών την περίοδο της κρίσης, οι νέες συντάξεις αναμένεται να είναι πολύ πιο χαμηλές.
Πέμπτος παράγοντας, είναι οι ευνοϊκότερες συνθήκες απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση, καθώς σήμερα πάνω από 300.000 συνταξιούχοι παραμένουν ενεργοί στην αγορά εργασίας.
«Η Ελλάδα έχει ήδη τα υψηλότερα όρια στην Ευρώπη»
Ο κ. Μητρόπουλος τονίζει κατηγορηματικά ότι οποιαδήποτε περαιτέρω αύξηση ορίων ηλικίας είναι αδικαιολόγητη. Θυμίζει ότι η ασφαλιστική «μεταρρύθμιση» του 2015 ανέβασε τη χώρα μας στην πρώτη θέση κατάταξης μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ευρώπη των 47 κρατών-μελών, ενώ παράλληλα καμία άλλη χώρα της ΕΕ δεν εφαρμόζει σήμερα γενικό όριο 67 ετών ή 62 ετών με 40 χρόνια ασφάλισης.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία Μαρτίου 2026 από ΗΔΥΚΑ/ΗΛΙΟΣ, το 81,78% των συνταξιούχων – δηλαδή πάνω από 2 εκατομμύρια άνθρωποι – είναι άνω των 65 ετών, γεγονός που καθιστά την Ελλάδα χώρα με τους γηραιότερους συνταξιούχους σε ολόκληρη την ΕΕ.
Ο πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ καλεί την κυβέρνηση να δώσει άμεσες και σαφείς απαντήσεις σε δύο κρίσιμα ζητήματα: το μέλλον της εξαγοράς πλασματικών ετών και τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2027 και εντεύθεν. Η αβεβαιότητα που επικρατεί τροφοδοτεί το κύμα των πρόωρων αποχωρήσεων, με κίνδυνο να επιβαρυνθεί ανεπανόρθωτα τόσο το ασφαλιστικό σύστημα όσο και η αγορά εργασίας.
