“Αναφαίρετο το δικαίωμα στα 12 μίλια, αδιαίρετη η εδαφική μας κυριαρχία”

Στην εν λόγω επιστολή, η οποία κατατέθηκε στις 31 Μαρτίου και φέρει υπογραφή από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά τις τουρκικές αξιώσεις πάνω στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και παραθέτει συνοπτικά όλα τα νομικά επιχειρήματα που καθιστούν τις τουρκικές θέσεις άκυρες.

Η Αθήνα ανταποκρίνεται στην τουρκική επιστολή της 16ης Φεβρουαρίου, τονίζοντας ότι «έχει επανειλημμένως απορρίψει τους αβάσιμους και παράνομους ισχυρισμούς της Τουρκίας σχετικά με τα εξωτερικά όρια των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και οποιεσδήποτε σχετικές συντεταγμένες και χάρτες, οι οποίοι δεν έχουν νομική ισχύ».

«Οι ισχυρισμοί της Τουρκίας ότι τα ελληνικά νησιά δεν δημιουργούν θαλάσσιες ζώνες πέραν της υφιστάμενης χωρικής θάλασσας των 6 ναυτικών μιλίων συνιστούν κατάφωρη παραβίαση της ανωτέρω αρχής και προσβάλλουν το αδιαίρετο της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Ελλάδας» αναφέρει η επιστολή.

Η Αθήνα απορρίπτει το casus belli, δηλώνοντας ότι «διατηρεί και επιφυλάσσεται του δικαιώματός της, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, να επεκτείνει τη χωρική θάλασσα όλων των νησιών της στα 12 ναυτικά μίλια» και παραθέτει τη νομολογία για την κεντρική σημασία της μέσης γραμμής στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Παράλληλα, χαρακτηρίζει εκ νέου άκυρο και ανυπόστατο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, απορρίπτει τις αιτιάσεις σχετικά με την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία και υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα διατηρεί στο ακέραιο τα δικαιώματά της, επαναβεβαιώνοντας την προσήλωσή της στην ειρηνική επίλυση των διαφορών με την Τουρκία, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Αναλυτικά η επιστολή:

“Σε συνέχεια της επιστολής με ημερομηνία 16 Φεβρουαρίου 2026 από τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα, έχω την τιμή να γνωστοποιήσω τα ακόλουθα:

Η Ελλάδα έχει επανειλημμένως απορρίψει τους αβάσιμους και παράνομους ισχυρισμούς της Τουρκίας σχετικά με τα εξωτερικά όρια των θαλάσσιων ζωνών της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και κάθε σχετικό συντεταγμένο και χάρτη, τα οποία στερούνται νομικών συνεπειών. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζω, μεταξύ άλλων, τις επιστολές μας της 23ης Μαΐου 2016, 8ης Δεκεμβρίου 2016, 10ης Μαΐου 2017, 25ης Απριλίου 2019, 19ης Φεβρουαρίου 2020, 19ης Μαρτίου 2020, 20ής Απριλίου 2020 και 29ης Σεπτεμβρίου 2020, καθώς και τις ρηματικές διακοινώσεις μας της 24ης Φεβρουαρίου 2005, 20ής Φεβρουαρίου 2013 και 2ας Σεπτεμβρίου 2020. Οι θέσεις μας έχουν επίσης κοινοποιηθεί διμερώς προς την Τουρκία.

Οι ισχυρισμοί αυτοί αγνοούν πλήρως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και τα δικαιώματα των νησιών της σε θαλάσσιες ζώνες τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Πιο συγκεκριμένα, όλα τα νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, απολαμβάνουν: πρώτον, δικαίωμα χωρικής θάλασσας έως 12 ναυτικά μίλια και δεύτερον, με εξαίρεση «βράχους που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη κατοίκηση ή οικονομική ζωή αυτοτελώς», δικαιώματα αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και υφαλοκρηπίδας κατά τον ίδιο τρόπο όπως κάθε άλλη χερσαία επικράτεια. Ο κανόνας αυτός καθορίζεται σαφώς στο άρθρο 121 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο αντανακλά εθιμικό διεθνές δίκαιο και, ως εκ τούτου, δεσμεύει και κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη. Οι ισχυρισμοί της Τουρκίας ότι τα ελληνικά νησιά δεν παράγουν θαλάσσιες ζώνες πέραν των υφιστάμενων 6 ναυτικών μιλίων χωρικής θάλασσας συνιστούν κατάφωρη παραβίαση της ανωτέρω αρχής και θίγουν την ακεραιότητα και την κυριαρχία της Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία έχει από το 1995 ρητώς διακηρύξει απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας, σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τη χωρική της θάλασσα πέραν των 6 ναυτικών μιλίων. Παρά ταύτα, η Ελλάδα διατηρεί και με την παρούσα επιφυλάσσεται του δικαιώματός της, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, να επεκτείνει τη χωρική θάλασσα όλων των νησιών της στα 12 ναυτικά μίλια.

Σύμφωνα με τη διαχρονική θέση της Ελλάδας, όπως αποτυπώνεται και στην εθνική νομοθεσία, η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ή της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές (ηπειρωτικές και νησιωτικές) πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες του διεθνούς δικαίου, βάσει της αρχής της ίσης απόστασης/μέσης γραμμής. Πράγματι, η σύγχρονη νομολογία διεθνών δικαστηρίων και δικαιοδοτικών οργάνων για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών επιβεβαιώνει την κεντρική σημασία της γραμμής ίσης απόστασης στην οριοθέτηση, κατά την εφαρμογή των άρθρων 15, 74 και 83 της Σύμβασης, τα οποία αποτελούν μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου.

Παρά τα ανωτέρω, η Τουρκία επικαλείται επιλεκτικά την «αρχή της ευθυδικίας», η οποία έχει εδώ και καιρό αποδυναμωθεί στη νομολογία περί οριοθέτησης υπέρ της καθιερωμένης μεθοδολογίας που βασίζεται στην ίση απόσταση. Η Τουρκία επιμένει επίσης σε μια επιλεκτική, παραπλανητική και εσφαλμένη ερμηνεία της σύγχρονης διεθνούς νομολογίας σχετικά με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, επιχειρώντας να προωθήσει μια εσφαλμένη μεθοδολογία που θα αναδιαμορφώσει τη γεωγραφία τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όσον αφορά την άκυρη «συμφωνία» που συνήφθη μεταξύ της Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, στην οποία γίνεται αναφορά στην επιστολή, υπενθυμίζεται ότι το έγγραφο αυτό παραβιάζει κατάφωρα τα ψηφίσματα 541 (1983) και 550 (1984) του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το ίδιο ισχύει και για τους αυθαίρετους ισχυρισμούς της Τουρκίας σε σχέση με την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία απολαμβάνει όλα τα δικαιώματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο σε ολόκληρη την επικράτεια της νήσου Κύπρου, καθώς και στη θάλασσα που γειτνιάζει με τις ακτές της.

Όσον αφορά το άκυρο «Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας – Κράτος της Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο» της 27ης Νοεμβρίου 2019, η Ελλάδα απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι έχει συναφθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και ότι είναι έγκυρο και σε ισχύ. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα λόγω της ύπαρξης μεταξύ τους πολλών ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των Δωδεκανήσων. Το Μνημόνιο του 2019 αγνοεί τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών και, συνεπώς, επιχειρεί εκ νέου να αναδιαμορφώσει τη γεωγραφία προς όφελος της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το Μνημόνιο του 2019 δεν παράγει νομικές συνέπειες και δεν δημιουργεί καμία απολύτως επίπτωση, ούτε για τα υποτιθέμενα συμβαλλόμενα μέρη, ούτε για την Ελλάδα ή οποιοδήποτε άλλο κράτος. Σχετικώς παραπέμπω στις επιστολές μας της 9ης Δεκεμβρίου 2019, 19ης Μαρτίου 2020 (A/74/758), 20ής Απριλίου 2020, 1ης Ιουνίου 2020, 29ης Σεπτεμβρίου 2020, 17ης Νοεμβρίου 2022, 24ης Απριλίου 2023 και 17ης Ιανουαρίου 2024, καθώς και στις ρηματικές διακοινώσεις μας της 2ας Σεπτεμβρίου 2020, 5ης Αυγούστου 2025 και 3ης Σεπτεμβρίου 2025.

Η επιστολή αναφέρεται επίσης στο Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας – Κράτος της Λιβύης για συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων, που υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου 2022. Υπενθυμίζεται ότι η χώρα μου αντιτίθεται στη σύναψη του εν λόγω Μνημονίου στον βαθμό που επιχειρεί οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση εφαρμογή του Μνημονίου του 2019 και έχει ήδη τονίσει ότι κάθε ενέργεια για την εφαρμογή του Μνημονίου του 2022 που θίγει τα κυριαρχικά της δικαιώματα συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Για το ζήτημα του Μνημονίου του 2022, παραπέμπω στην επιστολή μας της 17ης Νοεμβρίου 2022.

Η Ελλάδα απορρίπτει επίσης τους αβάσιμους ισχυρισμούς της Τουρκίας κατά της Συμφωνίας μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου για την οριοθέτηση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών μεταξύ των δύο χωρών, που υπογράφηκε στο Κάιρο στις 6 Αυγούστου 2020. Η Συμφωνία αυτή έχει συναφθεί μεταξύ κρατών με αντικείμενες ακτές και επικαλυπτόμενα θαλάσσια δικαιώματα, σε πλήρη συμμόρφωση με τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης, όπως έχει ήδη επισημανθεί στη ρηματική διακοίνωσή μας της 2ας Σεπτεμβρίου 2020, καθώς και στις επιστολές μας της 29ης Σεπτεμβρίου 2020 και 3ης Σεπτεμβρίου 2025.

Αναφορικά με το ζήτημα του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με την Υπουργική Απόφαση αριθ. 43090/574 του Υπουργού και του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελληνικής Δημοκρατίας, της 17ης Απριλίου 2025, η Ελλάδα έχει ορίσει τέσσερις θαλάσσιες χωροταξικές ενότητες στις θαλάσσιες περιοχές όπου ασκεί κυριαρχία, κυριαρχικά δικαιώματα ή δικαιοδοσία. Ο ορισμός αυτός έγινε με σκοπό τη θέσπιση θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων σε εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Ελλάδας βάσει της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 2014. Τα εξωτερικά όρια αυτών των θαλάσσιων χωροταξικών ενοτήτων έχουν καθοριστεί σύμφωνα με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία και σε πλήρη συμμόρφωση με τη Σύμβαση, καθώς και με τις συμφωνίες οριοθέτησης που ισχύουν μεταξύ της Ελλάδας και των γειτονικών της χωρών.

Ειδικότερα, όσον αφορά τις περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (όταν αυτή ανακηρυχθεί) όπου δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία οριοθέτησης, τα σχετικά όρια του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού καθορίζονται από τη μέση γραμμή, όπως περιγράφεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του νόμου 2289/1995, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 156 παράγραφος 1 του νόμου 4001/2011.

Στο πλαίσιο αυτό, επιτρέψτε μου να τονίσω ότι, από το υπόμνημα του χάρτη που συνοδεύει την προαναφερθείσα Υπουργική Απόφαση, προκύπτει σαφώς ότι η μέση γραμμή καθορίζει προσωρινά τα εξωτερικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας «έως τη σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικά κράτη των οποίων οι ακτές είναι αντικείμενες ή παρακείμενες προς την Ελλάδα».

Η Ελλάδα απορρίπτει τον ισχυρισμό της Τουρκίας ότι ορισμένες από τις ελληνικές θαλάσσιες χωροταξικές ενότητες παραβιάζουν τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της, καθώς οι ενότητες αυτές έχουν καθοριστεί σε πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και είναι σύμφωνες με την πρακτική των κρατών σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές.

Αντιθέτως, ο χάρτης με τίτλο «Marine spatial planning map Türkiye», καθώς και οι πληροφορίες με τίτλο «Basic facts on marine waters» που αναρτήθηκαν από την Τουρκία στην πλατφόρμα Maritime Spatial Planning Global (MSPglobal), αγνοούν προκλητικά την κυριαρχία της Ελλάδας επί «πολυάριθμων μικρών νησιών, νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο», παρά το γεγονός ότι η κυριαρχία αυτή έχει καθοριστεί σαφώς και οριστικά από σχετικές διεθνείς συνθήκες. Ειδικότερα: τα υποτιθέμενα εξωτερικά όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, όπως απεικονίζονται στον χάρτη, αγνοούν πλήρως τα θαλάσσια δικαιώματα πολλών ελληνικών νησιών· οι αποφάσεις παραχώρησης περιοχών αδειοδότησης στην Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO), καθώς και η απόφαση ανακήρυξης «ειδικής περιοχής περιβαλλοντικής προστασίας» (όλες αυτές οι περιοχές απεικονίζονται στον τουρκικό χάρτη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού) είναι άκυρες στον βαθμό που θίγουν περιοχές ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας· και, ομοίως, η πρόσφατη ανακήρυξη των «θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών Fethiye-Kaş» και «Βόρειου Αιγαίου», που καθορίστηκαν μονομερώς από την Τουρκία σε περιοχές ανοικτής θάλασσας, είναι άκυρες, καθώς κανένα κράτος δεν επιτρέπεται να καθορίζει προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές πέραν της εθνικής του δικαιοδοσίας. Είναι επίσης, σε κάθε περίπτωση, άκυρες στον βαθμό που επικαλύπτουν την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Όλα τα ζητήματα που ανακύπτουν από τον τουρκικό χάρτη θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, τα δεδομένα και τις συνοδευτικές πληροφορίες έχουν ήδη κοινοποιηθεί λεπτομερώς στην Τουρκία σε διμερές επίπεδο, μέσω της ρηματικής διακοίνωσης αριθ. 1953 της πρεσβείας μας στην Άγκυρα, της 17ης Οκτωβρίου 2025.

Η Ελλάδα επιφυλάσσεται παντός δικαιώματός της και επιθυμεί να επαναλάβει τη σταθερή της δέσμευση για την επίλυση της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας/αποκλειστικής οικονομικής ζώνης με την Τουρκία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο με ειρηνικά μέσα, καλή τη πίστει και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Θα ήμουν ευγνώμων εάν η παρούσα επιστολή μπορούσε να κυκλοφορήσει ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο του θέματος 75 της ημερήσιας διάταξης, και να δημοσιευθεί στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στην επόμενη έκδοση του Δελτίου Δικαίου της Θάλασσας”.