Μόλις μερικές ώρες μετά την εφαρμογή της εκεχειρίας Ισραήλ – Λιβάνου, οι πρώτες «ρωγμές» περί παραβιάσεων ήδη ξεκίνησαν στον Λίβανο, ενώ έντονος σκεπτικισμός επικρατεί στο Ισραήλ για τους λόγους που ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου συναίνεσε σε αυτή τη συμφωνία.
Παράλληλα, αναλυτές εκφράζουν φόβους πως χωρίς τη Χεζμπολάχ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η κατάπαυση του πυρός δεν πρόκειται να μακροημερεύσει – πόσω μάλλον μία βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Το BBC, σε ανταπόκρισή του, παραθέτει δηλώσεις Ισραηλινών πολιτών. «Νιώθω ότι η κυβέρνηση μας είπε ψέματα», δήλωσε ο Γκαλ, ένας φοιτητής από τη Ναχαρίγια. «Μας υποσχέθηκαν ότι αυτή τη φορά τα πράγματα θα είχαν διαφορετική κατάληξη, αλλά φαίνεται ότι για άλλη μια φορά οδεύουμε προς μια συμφωνία εκεχειρίας που ουσιαστικά δεν λύνει τίποτα».
«Δώσαμε μια ευκαιρία στη λιβανέζικη κυβέρνηση και δεν τήρησαν τη συμφωνία· δεν αφόπλισαν τη Χεζμπολάχ», είπε ο Μαόρ, ένας 32χρονος οδηγός φορτηγού του οποίου το σπίτι χτυπήθηκε από ρουκέτα πέρυσι.
«Μπορεί οι συμφωνίες να υπογράφονται με γραβάτα στην Ουάσιγκτον, αλλά το τίμημα πληρώνεται με αίμα και κατεστραμμένα σπίτια» στο βόρειο Ισραήλ, δήλωσε στα ισραηλινά ΜΜΕ ο πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου του Ματέ Ασέρ, ενός από τους μεγαλύτερους δήμους του βόρειου Ισραήλ, Μοσέ Νταβίντοβιτς.
«Οι κάτοικοι του Βορρά δεν είναι κομπάρσοι σε μια διεθνή παράσταση δημοσίων σχέσεων», πρόσθεσε.
Αιφνιδιασμός
Η κατάπαυση του πυρός διάρκειας δέκα ημερών φαίνεται πως κατέλαβε εξαπίνης το Ισραήλ.
Οπως μετέδιδαν αργά το βράδυ της Πέμπτης τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πραγματοποίησε τηλεφωνική σύσκεψη με τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας, προκειμένου να τα ενημερώσει σχετικά με την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, χωρίς να διεξαχθεί ψηφοφορία.
Το τηλεφωνικό συμβούλιο διήρκεσε λίγα λεπτά και περιορίστηκε στην ενημέρωση των υπουργών για την απόφαση, ανέφερε η εφημερίδα Yedioth Ahronoth, προσθέτοντας ότι ο Νετανιάχου απλώς ανακοίνωσε την εφαρμογή της εκεχειρίας τα μεσάνυχτα κατόπιν αιτήματος του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και τη διατήρηση των ισραηλινών δυνάμεων στις θέσεις τους στον νότιο Λίβανο.
Η εφημερίδα ανέφερε ότι οι υπουργοί ήταν «εξοργισμένοι» που δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως και δεν είχαν το δικαίωμα ψήφου για ένα ζήτημα τέτοιας κρισιμότητας.
Ο ισραηλινός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας KAN ανέφερε ότι ο Νετανιάχου δεν είχε χρόνο να ενημερώσει το Υπουργικό Συμβούλιο για τις λεπτομέρειες της εκεχειρίας.
Οπως σημειώνει το BBC, αυτό αποτελεί ένα ακόμη δείγμα του ότι ο Νετανιάχου υποκύπτει πλέον στις απαιτήσεις του προέδρου Τραμπ για παύση των εχθροπραξιών, ακόμη και όταν οι όροι ή ο χρόνος δεν είναι αυτοί που επιθυμεί το Ισραήλ.
Πυρά κατά Νετανιάχου
Ο ηγέτης της ισραηλινής αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ επέκρινε την κατάπαυση του πυρός. «Δεν είναι η πρώτη φορά που οι υποσχέσεις αυτής της κυβέρνησης καταρρέουν στην πράξη», έγραψε στo X.
Ο ηγέτης του υπερεθνικιστικού κόμματος Ισραήλ Μπεϊτεϊνού, Αβιντόρ Λίμπερμαν, έκανε λόγο για «προδοσία των κατοίκων του βόρειου Ισραήλ».
«Μια εκεχειρία πρέπει να επιτυγχάνεται από θέση ισχύος, προκειμένου να εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα του Ισραήλ», δήλωσε ο πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων του Ισραήλ και πρόεδρος του κόμματος Yashar, Γκάντι Αϊζενκοτ.
«Εχει διαμορφωθεί ένα μοτίβο κατά το οποίο μας επιβάλλονται εκεχειρίες – στη Γάζα, στο Ιράν και τώρα στον Λίβανο. Ο Νετανιάχου δεν ξέρει πώς να μετατρέψει τα στρατιωτικά επιτεύγματα σε διπλωματικά οφέλη».
«Δεν συμφώνησα με τη Χεζμπολάχ»
Ο Νετανιάχου, αν και χαρακτήρισε την εκεχειρία ως «ευκαιρία για τη σύναψη μιας ιστορικής ειρηνευτικής συμφωνίας με τον Λίβανο», ξεκαθάρισε πως δεν έκανε παρά ελάχιστες παραχωρήσεις επί του πεδίου.
Οπως είπε, δεν συναίνεσε στους δύο βασικούς όρους της Χεζμπολάχ, δηλαδή στην απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τον Λίβανο και στο δόγμα «ηρεμίας έναντι ηρεμίας».
«Δεν συμφώνησα ούτε με το πρώτο ούτε με το δεύτερο», είπε. «Αυτοί οι δύο όροι δεν πληρούνται. Παραμένουμε στον Λίβανο σε μια ζώνη ενισχυμένης ασφάλειας […] Είμαστε εκεί και δεν φεύγουμε».
Εξάλλου, στο κείμενο της συμφωνίας ορίζεται πως το Ισραήλ «διατηρεί το δικαίωμα λήψης ανά πάσα στιγμή όλων των αναγκαίων μέτρων αυτοάμυνας έναντι προγραμματισμένων, επικείμενων ή εν εξελίξει επιθέσεων. Η παύση των εχθροπραξιών δεν θα αποτελεί εμπόδιο στην άσκηση αυτού του δικαιώματος».
Ο παράγοντας Χεζμπολάχ
Η δεκαήμερη –με προοπτική επέκτασης– κατάπαυση του πυρός θα επιφέρει άμεση ανάσα στον Λίβανο, όπου οι επιχειρήσεις του Ισραήλ, από αέρος και εδάφους, έχουν προκαλέσει τον θάνατο πάνω από 2.000 ανθρώπων και τουλάχιστον ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους.
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, υπάρχει η αντίληψη ότι είναι μεγάλο το διακύβευμα για τη λιβανέζικη κυβέρνηση που καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δύσκολες επιλογές.
«Ο δρόμος προς την εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ περνάει είτε από τον ισραηλινό στρατό είτε από έναν εμφύλιο πόλεμο στον Λίβανο», δήλωσε ο Αβνερ Γκόλοφ, πρώην αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ και νυν αντιπρόεδρος της συμβουλευτικής ομάδας MIND Israel.
Η εκεχειρία που ανακοινώθηκε την Πέμπτη έτυχε ψυχρής υποδοχής από τη Χεζμπολάχ, η οποία πολεμά ενάντια στην ισραηλινή εισβολή στο λιβανέζικο έδαφος. Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι οποιαδήποτε εκεχειρία πρέπει να ισχύει σε ολόκληρο τον Λίβανο και να μην επιτρέπει στο Ισραήλ ελευθερία κινήσεων στη χώρα. «Η ύπαρξη της ισραηλινής κατοχής στη γη μας παρέχει στον Λίβανο και στον λαό του το δικαίωμα να αντισταθεί», ανέφερε η οργάνωση σε δήλωσή της.
Οπως σημειώνεται σε δημοσίευμα της WSJ, η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει λάβει άνευ προηγουμένου μέτρα για να περιορίσει την επιρροή της Χεζμπολάχ και του Ιράν – μεταξύ των οποίων η απαγόρευση των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της οργάνωσης και η κήρυξη του Ιρανού πρέσβη ως persona non grata.
Ωστόσο, η κυβέρνηση –με έναν αδύναμο στρατό, μια αδύναμη οικονομία και τον φόβο να πυροδοτήσει εσωτερικές συγκρούσεις όπως τον εμφύλιο πόλεμο του 1975-1990– δεν καταφέρνει να εφαρμόσει τα μέτρα αυτά. Η Χεζμπολάχ συνέχισε να μάχεται και να διατηρεί το οπλοστάσιό της μετά την απαγόρευση, ενώ ο Ιρανός πρέσβης αρνήθηκε να αποχωρήσει από τη χώρα.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν ότι διακρίνουν μια γνήσια επιθυμία από την πλευρά της λιβανέζικης κυβέρνησης και του στρατού να αφοπλίσουν τη Χεζμπολάχ.
Ωστόσο, όπως σημειώνει η WSJ, χωρίς τη Χεζμπολάχ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η κατάπαυση του πυρός και η πιθανότητα μιας επιτυχημένης ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου παραμένει στον αέρα.
Η εκεχειρία και οι ειρηνευτικές συνομιλίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν τη Βηρυτό σε μια αποφασιστική αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η οργάνωση, παρότι κατακερματισμένη και πολυδιασπασμένη έπειτα από 2,5 χρόνια ισραηλινών επιθέσεων μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, παραμένει μια ισχυρή πολιτική δύναμη με ευρεία υποστήριξη από τους σιίτες μουσουλμάνους, έχει επιρροή στη χώρα και φυσικά τη δυναμική πρόκλησης εσωτερικής ρήξης.
«Με την πορεία που έχουν πάρει αυτές οι συνομιλίες, αν προχωρήσουν, νομίζω ότι τα πράγματα θα γίνουν ακόμη πιο τεταμένα», δήλωσε ο Σαμ Χέλερ, ερευνητής με έδρα τη Βηρυτό στο Century International, ένα ινστιτούτο πολιτικής. «Υπάρχουν πολύ πραγματικοί κίνδυνοι για την εσωτερική σταθερότητα και συνοχή του Λιβάνου».
Πηγή: BBC, Times of Israel, Wall Street Journal, Anadolu
