Σε νέα, μετωπική σύγκρουση με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι προχώρησε ο Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας ουσιαστικά την αντικατάσταση του Ουκρανού προέδρου, μία ημέρα μετά την ανακοίνωση συμφωνίας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές. Η αντιπαράθεση αποκαλύπτει τις διαφορετικές προσεγγίσεις της Ουάσιγκτον και του Κιέβου τόσο για τον τερματισμό του πολέμου όσο και για τη χρήση των οικονομικών κυρώσεων ως μέσου πίεσης προς τη Μόσχα.
Σύμφωνα με το ertnews, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι ο Ρώσος ομόλογός του επιθυμεί διακαώς μια συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, κατηγορώντας παράλληλα τον Ζελένσκι ότι αρνείται να συμβιβαστεί. «Η Ρωσία θα ήθελε να καταλήξει σε συμφωνία, αλλά, για οποιονδήποτε λόγο, ο Ζελένσκι δεν θέλει», δήλωσε το Σάββατο σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. «Ο Πρόεδρος Πούτιν επιθυμεί έντονα να επιτευχθεί μια λύση», είπε ο Τραμπ αναφερόμενος σε όσα του είπε ο Ρώσος ηγέτης την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας των δύο ηγετών.
Μάλιστα, κλιμακώνοντας την επίθεσή του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Ουκρανία πρέπει να αποκτήσει νέα ηγεσία. «Νομίζω ότι ήρθε η ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι ο Ζελένσκι θα μπορούσε να είχε καταλήξει πολλές φορές σε συμφωνία με τη Μόσχα, αλλά δεν το έκανε.
Ο Τραμπ επέκρινε επίσης τον Ουκρανό πρόεδρο επειδή δεν έχουν διεξαχθεί εκλογές από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, λέγοντας ότι θα έπρεπε να υπάρξει εκλογική διαδικασία. Η Ουκρανία βρίσκεται, ωστόσο, υπό στρατιωτικό νόμο, ο οποίος δεν επιτρέπει τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών υπό τις ισχύουσες συνθήκες.
Η συμφωνία για το ντίζελ και το ενεργειακό κόστος στις ΗΠΑ
Η νέα ένταση εκδηλώθηκε μετά την ανακοίνωση του Τραμπ ότι συμφώνησε με τον Πούτιν να διατεθούν περισσότερες ποσότητες ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές, με στόχο να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές των καυσίμων.
Σύμφωνα με το Reuters, η αρχική ποσότητα που ανακοινώθηκε ξεπερνά τους 300.000 μετρικούς τόνους ντίζελ, ενώ προβλέπονται και πρόσθετες προμήθειες τους επόμενους μήνες. Η Ουάσιγκτον προχώρησε παράλληλα σε προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στις εισαγωγές ρωσικών καυσίμων.
Η απόφαση συνδέεται με την άνοδο των τιμών της ενέργειας μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν τον Φεβρουάριο, αλλά και με το πολιτικό κόστος που συνεπάγεται η ακριβή ενέργεια για τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ κατηγόρησε την Ουκρανία ότι οι επιθέσεις της σε ρωσικά διυλιστήρια επιδεινώνουν τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά καυσίμων. Ισχυρίστηκε ότι είχε ζητήσει από τον Ζελένσκι να μην πλήττει τις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις, αλλά εκείνος αγνόησε τις υποδείξεις του.
«Του είπα να μην χτυπά τα διυλιστήρια. Υπάρχουν πολλοί άλλοι στόχοι», ανέφερε, προειδοποιώντας τον Ουκρανό πρόεδρο ότι πρέπει να σταματήσει τις επιθέσεις.
Ζελένσκι: «Αδύναμη απόφαση» που ενθαρρύνει τη Μόσχα
Ο Ζελένσκι αντέδρασε έντονα στη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «αδύναμη απόφαση» και υποστηρίζοντας ότι η χαλάρωση των κυρώσεων στέλνει λάθος μήνυμα στη Ρωσία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος συνέδεσε την αμερικανική απόφαση με τη νέα ρωσική επίθεση στην πόλη Ζαπορίζια, στη νοτιοανατολική Ουκρανία, όπου σκοτώθηκαν τουλάχιστον 20 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων τρία παιδιά, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές.
«Σήμερα, η Ρωσία είπε ευχαριστώ για την άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές ντίζελ, ρίχνοντας πέντε κατευθυνόμενες βόμβες σε κατοικίες στη Ζαπορίζια», ανέφερε ο Ζελένσκι.
Υποστήριξε ότι η Μόσχα εκλαμβάνει κάθε χαλάρωση της διεθνούς πίεσης ως ένδειξη ότι μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο και να εξακολουθήσει να βομβαρδίζει ουκρανικές πόλεις.
Για το Κίεβο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Τα πρόσθετα έσοδα από τις εξαγωγές ενέργειας μπορούν, σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, να ενισχύσουν τη δυνατότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί την παραγωγή όπλων, πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η ουκρανική πλευρά επιμένει ότι η Ουάσιγκτον και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρέπει να αυξήσουν την πίεση προς το Κρεμλίνο, αντί να διευκολύνουν τις εξαγωγές ρωσικών καυσίμων.
Τι εκτιμούν οι αναλυτές για τις τιμές του ντίζελ
Η αποτελεσματικότητα της συμφωνίας ως προς τη συγκράτηση των τιμών αποτελεί ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέτουν διεθνή μέσα ενημέρωσης και αναλυτές της αγοράς ενέργειας.
Το Barron’s επισημαίνει ότι οι ποσότητες που ανακοινώθηκαν ενδέχεται να έχουν περιορισμένη επίδραση στην αμερικανική αγορά. Η αρχική προμήθεια των 300.000 τόνων αντιστοιχεί σε περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια, μέγεθος μικρό σε σχέση με τις συνολικές ροές ντίζελ της αμερικανικής αγοράς. Οι ΗΠΑ, άλλωστε, εξάγουν περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως.
Το δημοσίευμα αμφισβητεί, επομένως, ότι η συμφωνία μπορεί από μόνη της να οδηγήσει σε διατηρήσιμη αποκλιμάκωση των τιμών. Η επίδρασή της εξαρτάται από τις πραγματικές ποσότητες που θα διατεθούν, τη χρονική κατανομή των παραδόσεων και τις ευρύτερες συνθήκες στην παγκόσμια αγορά πετρελαιοειδών.
Ανάλογη επιφύλαξη καταγράφει και το Reuters, σημειώνοντας ότι οι αναμενόμενοι όγκοι παραμένουν χαμηλότεροι από τις συνήθεις ρωσικές εξαγωγές όταν τα διυλιστήρια της χώρας λειτουργούν χωρίς τις σημερινές πιέσεις από τις ουκρανικές επιθέσεις.
Η συμφωνία μπορεί να προσφέρει πρόσθετη ποσότητα καυσίμου στην αγορά, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα επιλύσει το πρόβλημα της ακρίβειας. Οι τιμές επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων, το κόστος μεταφοράς και οι γεωπολιτικές εξελίξεις.
Το Barron’s αναφέρει ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το ντίζελ υποχώρησαν προσωρινά μετά την ανακοίνωση, χωρίς αυτό να αποτελεί απόδειξη ότι θα ακολουθήσει σταθερή μείωση των τιμών στην αντλία.
Η διπλή πίεση στον Τραμπ: καύσιμα και εκλογές
Η ενεργειακή διάσταση της συμφωνίας έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία για τον Αμερικανό πρόεδρο. Η άνοδος των τιμών των καυσίμων επιβαρύνει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί βρίσκονται αντιμέτωποι με τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Η απόφαση να επιτραπούν περισσότερες εισαγωγές ρωσικού ντίζελ παρουσιάζεται από την Ουάσιγκτον ως μέτρο για την ενίσχυση της προσφοράς. Ταυτόχρονα, όμως, προκαλεί αντιδράσεις επειδή χαλαρώνει την οικονομική πίεση προς τη Μόσχα, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται.
Επικρίσεις διατυπώθηκαν ακόμη και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον υποστήριξε ότι θα έπρεπε να επιβληθούν πρόσθετες κυρώσεις στη Ρωσία και όχι να αρθούν περιορισμοί.
Η διαφωνία αυτή αναδεικνύει το δίλημμα της αμερικανικής πολιτικής: από τη μία πλευρά, η ανάγκη να περιοριστεί το ενεργειακό κόστος και, από την άλλη, η διατήρηση της πίεσης προς τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες και το χάσμα Ουάσιγκτον – Κιέβου
Η αντιπαράθεση ξέσπασε ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη επαφές στη Φλόριντα μεταξύ Ουκρανών, Ευρωπαίων και Αμερικανών αξιωματούχων, με στόχο τη διαμόρφωση κοινής πρότασης για τον τερματισμό του πολέμου.
Σύμφωνα με το Reuters, η ανακοίνωση της συμφωνίας για το ντίζελ αιφνιδίασε το Κίεβο και δεν αποτελούσε μέρος των υπό συζήτηση προτάσεων στις επαφές με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές.
Την ίδια ώρα, ο Πούτιν είχε δηλώσει μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Τραμπ ότι η άμεση επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών δεν ήταν πιθανή, επικαλούμενος τις ουκρανικές επιθέσεις με drones στη Μόσχα.
Η βρετανική πλευρά, από την πλευρά της, διαμήνυσε ότι θα ενισχύσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ενώ αναμένονται νέες επαφές με την ουκρανική ηγεσία.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η συμφωνία για το ντίζελ θα αποτελέσει ένα περιορισμένο μέτρο αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας ή αν θα σηματοδοτήσει ευρύτερη αλλαγή στην αμερικανική στάση απέναντι στη Μόσχα. Για το Κίεβο, η χαλάρωση των κυρώσεων χωρίς ουσιαστικές δεσμεύσεις για τον τερματισμό των επιθέσεων κινδυνεύει να ενισχύσει τη ρωσική πολεμική προσπάθεια. Για τον Τραμπ, αντίθετα, η αύξηση της προσφοράς καυσίμων και η επίτευξη μιας συμφωνίας εμφανίζονται ως μέσα για την άσκηση πίεσης προς τον Ζελένσκι και την προώθηση μιας διευθέτησης του πολέμου.
