«Ευρωπαϊκό πρόβλημα» χαρακτήρισε την στεγαστική κρίση ο Κυριάκος Μητσοτάκης με αφορμή και τις εξελίξεις στην Ισπανία, ενώ έθεσε και μια πολύ συγκεκριμένη πρόταση, αφήνοντας ωστόσο αιχμές και κατά του δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα.
Στο περιθώριο συνεδρίου με θέμα την πόλη της Αθήνας ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της στεγαστικής κρίσης και της ζωής στην πρωτεύουσα.
«Η Αθήνα είναι, ξέρετε, μια συναρπαστική πόλη με μια πολύ μοναδική ιστορία. Είναι επίσης, θα μπορούσε κανείς να πει, μια αρκετά χαοτική πόλη που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του ’50 και του ’60 σε μια εποχή που υπήρχε μεγάλη ανάγκη για στέγαση, χωρίς ιδιαίτερο σχεδιασμό —πέρα από, ξέρετε, τον σχεδιασμό που υπάρχει στο κέντρο της Αθήνας.Έτσι, έχει κληρονομήσει μια παράδοση αιώνων και θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ουσιαστικά ως ένα ζωντανό μουσείο.
Οι παρεμβάσεις που μπορεί κανείς να κάνει περιορίζονται από τη φύση της ίδιας της πόλης. Θα υποστήριζα ότι αυτό που κάναμε —πρώτα απ’ όλα ως προς τους αρχαιολογικούς μας χώρους— καθιστά την Αθήνα ένα ανοιχτό μουσείο. Είναι κάτι αρκετά μοναδικό. Άρα, αυτή η έμφαση στην ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, που ουσιαστικά έχει πρακτικά σχεδόν ολοκληρώσει τις παρεμβάσεις που έχουμε κάνει στην αρχαιότητα κάνοντας αυτούς τους χώρους πιο προσβάσιμους και πιο ορατούς όχι μόνο για τους τουρίστες, αλλά και για τους ίδιους τους Αθηναίους, είναι από μόνη της αρκετά σημαντική.Ξέρετε, πέρα από αυτό, πρέπει να δούμε νέες ευκαιρίες. Πρώτα απ’ όλα, η πόλη ανοίγει ξανά τον εαυτό της προς τη θάλασσα. Ήταν παράξενο ότι αυτή η πόλη, που έχει ένα παραλιακό μέτωπο 50 χιλιομέτρων —ξέρετε, από τον Πειραιά έως το Σούνιο—, έστρεφε τα νώτα της προς τα μέσα. Άρα, αυτή η κίνηση προς τη θάλασσα, με πολλούς νέους δημόσιους χώρους, νομίζω ότι είναι αρκετά ενδιαφέρουσα. Το νέο πάρκο που χτίζουμε στο Φάληρο είναι, νομίζω, ένδειξη αυτών των προτεραιοτήτων.
Ταυτόχρονα, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όποιες πράσινες ζώνες έχουμε, πρέπει να διατηρηθούν και να γίνουν πλήρως προσβάσιμες στους Αθηναίους. Για παράδειγμα, δείτε αυτό που κάνουμε στο Τατόι, το οποίο παλιά ήταν η παλιά κατοικία των βασιλιάδων μας, εντελώς εγκαταλελειμμένο —γιατί η Ελλάδα είχε πάντα μια περίπλοκη ιστορία με τους βασιλείς. Θεωρήσαμε ότι ήταν σωστό να μην εγκαταλείψουμε πλήρως έναν χώρο που έχει ιστορική σημασία, αλλά είναι επίσης ένας τόπος όπου οι Αθηναίοι μπορούν να πάνε και να περάσουν λίγο χρόνο στη φύση, σχετικά κοντά στην Αθήνα.
Άρα, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όποιους πράσινους χώρους έχουμε τους διατηρούμε, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει τη δημιουργία μικρών πάρκων στο κέντρο της Αθήνας, κάτι που είναι δουλειά κυρίως και του δήμου
Δυστυχώς, ο σημερινός δήμαρχος δεν έχει κάνει πολλά προς αυτή την κατεύθυνση. Ακόμη και ένα μικρό πάρκο μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά για μια πυκνοκατοικημένη γειτονιά. Αυτή είναι μια πυκνοκατοικημένη πόλη, και όπου μπορούμε να δημιουργήσουμε πράσινους χώρους, πρέπει να αναλάβουμε την πρωτοβουλία και να το κάνουμε. Αλλά αυτό είναι πρωτίστως ευθύνη του δήμου και λιγότερο της κεντρικής κυβέρνησης.
Μπορούμε να συζητήσουμε την κρίση κατοικίας αλλά αυτό είναι τώρα ή αργότερα, ό,τι προτιμάτε. Αλλά θα μπορούσα να συνεχίζω για πάντα! Εντάξει, αν προτιμάτε τώρα, θα πω απλώς: κοιτάξτε, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται τον τελευταίο χρόνο σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Η Ελλάδα δεν είχε στεγαστική κρίση κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, αλλά ήταν αυτό καλό ή κακό; Ήταν τρομερό, γιατί η οικονομία ήταν πλήρως σε ύφεση. Οπότε τώρα, ουσιαστικά, διαχειριζόμαστε τις παρενέργειες αυτού που είναι, κατά βάση, μια θετική εξέλιξη.Αλλά αυτές οι παρενέργειες πρέπει να διαχειριστούν.
Έχουμε πρόβλημα προσφοράς και ζήτησης. Είμαστε μία από τις λίγες κυβερνήσεις —αν όχι η μοναδική κυβέρνηση— που παρέχει άμεση στήριξη ενοικίων σε κάθε Έλληνα που νοικιάζει ένα ακίνητο ως κύρια κατοικία στην Ελλάδα. Άρα θα επιστρέψουμε ένα πλήρες μηνιαίο ενοίκιο (έως 800 ευρώ) σε κάθε άτομο που νοικιάζει σπίτι στην Ελλάδα — ουσιαστικά μειώνουμε το ενοίκιο κατά 8%. Αυτή είναι άμεση στήριξη, πέρα από τα άλλα μέτρα στήριξης εισοδήματος που προσφέρουμε.Αλλά δεν μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα μόνο με αυτόν τον τρόπο, με μέτρα που καθοδηγούνται από τη ζήτηση. Χρειαζόμαστε περισσότερη προσφορά. Έχουμε πολλές παλιές πολυκατοικίες στην Αθήνα.
Η μεγάλη πρόκληση είναι πώς μπορούμε να παρέχουμε κίνητρα στους ιδιοκτήτες διαμερισμάτων να αναβαθμίσουν αυτά τα διαμερίσματα και να τα νοικιάζουν μακροπρόθεσμα, αντί για βραχυπρόθεσμη ενοικίαση. Πρέπει να κρατήσουμε τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις σημαντικές για την οικονομία, αλλά όπου χρειάζεται να θέσουμε όρια, πρέπει να το κάνουμε — όπως έχουμε κάνει στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, με καμία νέα άδεια για Airbnb. Και δίνουμε φορολογικά κίνητρα ώστε οι ιδιοκτήτες να μετατρέπουν τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις σε μακροπρόθεσμες.
Σημαίνει αυτό ότι λύσαμε το πρόβλημα; Σε καμία περίπτωση! Αλλά αυτό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Κοιτάξτε τι συμβαίνει στην Ισπανία, όπου η κατάσταση είναι, νομίζω, πολύ χειρότερη από ό,τι στην Ελλάδα — ξέρετε, μια σοσιαλιστική κυβέρνηση απέτυχε πλήρως να αντιμετωπίσει αυτή την κρίση. Το λέω αυτό απλώς επειδή η ισπανική κυβέρνηση παρουσιαζόταν από τα σοσιαλιστικά κόμματα ως πρότυπο όσον αφορά τη διαχείριση της στεγαστικής κρίσης, και τελικά κατέρρευσε επειδή δεν τη διαχειρίστηκε με επιτυχία.
Άρα, λέω ότι αυτό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Έχει πολλές διαστάσεις, είναι σύνθετο, και κάποια στιγμή χρειάζεται επίσης να θεσπίσουμε κάποιου είδους πολιτική συμφωνία αν θέλουμε να χτίσουμε περισσότερα, να δώσουμε κίνητρα. Και ένα από τα κίνητρα που μπορούμε να δώσουμε είναι να έχουμε κάποιο ύψος στα κτίριά μας, γιατί αυτή είναι μια πυκνοκατοικημένη πόλη, δεν έχουμε χώρο.Οπότε, αν για παράδειγμα προτείνω εδώ μια ιδέα: θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα είδος νέου προϊόντος για τον ιδιωτικό τομέα, που θα είναι ένα προϊόν «χτίσιμο για ενοικίαση» (build-to-rent).
Εμείς οι κατασκευαστές ουσιαstικά χτίζουμε ένα ακίνητο αποκλειστικά για μακροπρόθεσμες ενοικιάσεις. Αν τους δώσετε ένα μικρό κίνητρο —δώστε τους περισσότερα τετραγωνικά μέτρα για να χτίσουν, ίσως αυξάνοντας το ύψος κατά έναν ή δύο ορόφους—, αυτό θα μπορούσε να είναι λύση.Το πρόβλημα είναι ότι, δυστυχώς, το Ανώτατο Δικαστήριό μας έχει απορρίψει αυτού του τύπου τα κίνητρα. Άρα πρέπει να βεβαιωθούμε ότι συζητάμε επίσης μαζί τους και συμφωνούμε πώς να εξισορροπήσουμε την προστασία του περιβάλλοντος από τη μία πλευρά —που είναι ένα δικαίωμα θεσμικά εγγυημένο— με την ανάγκη να παρέχουμε στέγαση, που είναι επίσης συνταγματική υποχρέωση του κράτους».
