Στην ανάγκη προσαρμογής των σχεδίων άμυνας και πολιτικής προστασίας στη διαρκώς μεταβαλλόμενη φύση των σύγχρονων απειλών, αλλά και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρατών, των υποδομών και των κοινωνιών μέσα από συντονισμένες δράσεις, αναφέρθηκε ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο 2ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Γενικής Γραμματείας Εθνικής Ασφάλειας με τίτλο «Οι Υβριδικές Απειλές και η Προστασία των Κρίσιμων Οντοτήτων», που διεξήχθη στη ΛΑΕΔ.
Στην ομιλία του, ο κ. Χαρδαλιάς επεσήμανε ότι οι υβριδικές απειλές δεν αποτελούν νέο φαινόμενο, ωστόσο οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις και η χρήση του κυβερνοχώρου έχουν αλλάξει δραστικά τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται και επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.
Όπως ανέφερε ο περιφερειάρχης «οι βόμβες σταδιακά αντικαθίστανται από το πληκτρολόγιο και την οθόνη ενός υπολογιστή», τονίζοντας πως οι επιθέσεις στοχεύουν πλέον κρίσιμες υποδομές, υπηρεσίες ζωτικής σημασίας και βασικά συστήματα λειτουργίας των σύγχρονων κοινωνιών. Υπογράμμισε επίσης, ότι οι υβριδικές απειλές δεν προέρχονται αποκλειστικά από κρατικούς δρώντες και ότι η αντιμετώπισή τους δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε παραδοσιακά μοντέλα άμυνας, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την ανασχεδίαση των πολιτικών ασφάλειας με έμφαση στην πρόληψη και τον συντονισμό.
Αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον ασφάλειας, σημείωσε ότι από το 2022 και μετά, η Ευρώπη βιώνει μια περίοδο διαρκούς αστάθειας, όπου «οι κρίσιμες υποδομές και οντότητες είναι πλέον πεδίο ασύμμετρης σύγκρουσης». Επισήμανε ότι οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές σε ενεργειακά δίκτυα και οι στοχευμένες επιθέσεις σε δίκτυα μεταφορών, έχουν άμεσες επιπτώσεις στην οικονομία και στο μοντέλο ζωής των κοινωνιών, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για ετοιμότητα και ανθεκτικότητα ως βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Ο κ. Χαρδαλιάς υπογράμμισε ότι «η ανθεκτικότητα δεν είναι τεχνοκρατικός όρος. Είναι πλέον πολιτική επιλογή», εξηγώντας πως απαιτείται σχεδιασμός στον συντονισμό, καθώς και ουσιαστική επιχειρησιακή διαχείριση των κρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην κείμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία όπως είπε, δημιουργεί ένα συνεκτικό εθνικό πλαίσιο προστασίας των κρίσιμων οντοτήτων, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «κανένας νόμος δεν λειτουργεί μόνος του» και ότι η ανθεκτικότητα αποτελεί ευθύνη όλων των επιπέδων διοίκησης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην προσωπική του εμπειρία από τη θητεία του στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και στην Πολιτική Προστασία, σημειώνοντας ότι η διαχείριση υβριδικών κρίσεων και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης απαιτεί συντονισμό, επιχειρησιακή ετοιμότητα και διαρκή ενημέρωση των πολιτών. Αναφέρθηκε στον επιχειρησιακό σχεδιασμό για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας, αλλά και στη διαχείριση της πανδημίας, όπου – όπως τόνισε – η παραπληροφόρηση μπορούσε να μετατρέψει μια υγειονομική κρίση σε κρίση εθνικής ασφάλειας, αναδεικνύοντας τη σημασία της υπεύθυνης ενημέρωσης και της θεσμικής συνέπειας.
Έμφαση έδωσε στον ρόλο της Περιφέρειας Αττικής, επισημαίνοντας ότι η Αττική αποτελεί τον πυρήνα της χώρας, καθώς φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές και βασικούς οικονομικούς κόμβους. «Η ανθεκτικότητα των υποδομών της Αττικής είναι εθνικό ζήτημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Περιφέρεια επενδύει μέσα από έναν δομημένο και επικαιροποιημένο σχεδιασμό, έργα θωράκισης και αναβάθμιση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας.
Παρουσιάζοντας τις πρωτοβουλίες της Περιφέρειας, έκανε λόγο για τα ειδικά σχέδια αντιμετώπισης φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών που έχουν εκπονηθεί, τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου και τις δράσεις ενημέρωσης των πολιτών, τονίζοντας ότι «η χειρότερη στιγμή να μάθεις πώς λειτουργεί ένα σύστημα είναι την ώρα της κρίσης». Παράλληλα, επισήμανε τη σημασία της αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης και των fake news, που βρίσκονται στον πυρήνα των υβριδικών επιθέσεων.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο κ. Χαρδαλιάς επεσήμανε ότι «η παραδοσιακή λογική της άμυνας δεν επαρκεί πλέον» και απαιτείται ένα νέο πλαίσιο προληπτικής «υβριδικής ανοσοποίησης», με επαρκείς πόρους, εξειδικευμένο προσωπικό και στενή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Τόνισε επίσης την ανάγκη για ένα ολιστικό εθνικό σχέδιο προστασίας των κρίσιμων υποδομών, υπογραμμίζοντας ότι «η ενίσχυση της ανθεκτικότητας αποτελεί συλλογικό χρέος απέναντι στην κοινωνία και την πατρίδα».
Τις εργασίες του σεμιναρίου χαιρέτησαν ο Γενικός Γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας Δρ. Θάνος Ντόκος, ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου Εξωτερικών Υποθέσεων Λουκάς Κατσώνης και η Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών Δρ. Teija Tiilikainen. Διακεκριμένοι ομιλητές και ομιλήτριες τοποθετήθηκαν σε θέματα που αφορούν τις σύγχρονες ακαδημαϊκές προσεγγίσεις στην επιχειρησιακή εξέλιξη και αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών, τους κινδύνους από την στόχευση των θεσμών και των κοινωνιών, τη μετάβαση από την κυβερνο-ασφάλεια στην κυβερνο-ανθεκτικότητα, καθώς και τις ευκαιρίες και τις απειλές που προκύπτουν για την εθνική ασφάλεια από την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης.
