Στη βελτίωση της προστασίας των δικαιωμάτων, ιδιαίτερα στον χώρο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, αναφέρεται με αριθμητικά στοιχεία ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος. Σε ανάρτησή του σημειώνει ότι από το 2019 έως το 2026 θεσμοθετήθηκαν 368 νέα ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, πραγματοποιήθηκαν 10 θεσμικές παρεμβάσεις για την προστασία των δημοσιογράφων και την ελευθερία των ΜΜΕ, ενώ καταγράφηκε αύξηση 15% στον αριθμό των επιχειρήσεων ΜΜΕ και 8% στους εργαζόμενους του κλάδου.
2019-2026: 368 νέα ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, 10 θεσμικές παρεμβάσεις για την προστασία δημοσιογράφων και την ελευθερία των ΜΜΕ, αύξηση 15% σε αριθμό επιχειρήσεων ΜΜΕ και 8% σε εργαζόμενους στο χώρο των ΜΜΕ.
Ο,τι δεν μετριέται δεν μπορεί να αξιολογηθεί. Κι ο,τι μετριέται δεν μπορεί να ισοπεδωθεί από τις δυνάμεις του λαϊκισμού.Δύο από τα πιο κρίσιμα κεφάλαια για το κράτος δικαίου είναι η ελευθερία του Τύπου και η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Ακούμε μάλιστα συχνά την εγχώρια αντιπολίτευση να μιλάει για περιστολή δικαιωμάτων και στα 2 πεδία καταγγέλλοντας την κυβέρνηση για αυταρχισμό.
Ας δούμε, λοιπόν, με μετρήσιμα στοιχεία τι έχει συμβεί σε αυτά τα 2 πεδία από το 2019 έως σήμερα.
Λειτουργία των ΜΜΕ και ελευθερία του Τύπου
10 θεσμικές πρωτοβουλίες που προστατεύουν τους δημοσιογράφους και θωρακίζουν με κανόνες διαφάνειας, βιωσιμότητας και πλουραλισμού την αγορά των ΜΜΕ.
✅ Ενσωμάτωση του EMFA (European Media Freedom Act) με τον Ν. 5253/2025 – Η Ελλάδα προχώρησε σε εκτεταμένη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου για την ελευθερία των ΜΜΕ, πέρα από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις.
✅ Θεσμοθέτηση συντακτικής ανεξαρτησίας & Ελληνικού Συμβουλίου Μέσων – Κατοχυρώθηκε νομικά η συντακτική ανεξαρτησία των μέσων και δημιουργείται για πρώτη φορά αυτορρυθμιζόμενο Συμβούλιο Μέσων.
✅ Διαφάνεια κρατικής διαφήμισης μέσω e-Pasithea – Καταγραφή κάθε κρατικής διαφημιστικής δαπάνης, υποχρεωτική δημοσιοποίηση προγραμμάτων, 30% κατανομή σε περιφερειακά μέσα και αποκλεισμός μη εγγεγραμμένων μέσων.
✅ Διαφάνεια ιδιοκτησίας ΜΜΕ μέσω Μητρώων Τύπου – Λειτουργία Μητρώων Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου με πιστοποιημένα μέσα και δημιουργία ενιαίας βάσης δεδομένων για ιδιοκτησιακή διαφάνεια.
✅ Στήριξη βιωσιμότητας και πλουραλισμού ΜΜΕ – Πολυετής μηχανισμός στήριξης μέσων ενημέρωσης με έμφαση στην περιφέρεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την ισότητα και την ενίσχυση ποιοτικής δημοσιογραφίας.
✅ Νέο πλαίσιο αδειοδότησης περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών – Τερματισμός του καθεστώτος προσωρινών αδειών με οριστικές άδειες και αυστηρούς κανόνες για προσωπικό, ενημερωτικό περιεχόμενο και ιδιοκτησιακό καθεστώς.
✅ Ενίσχυση ανεξαρτησίας δημόσιων ΜΜΕ (ΕΡΤ – ΑΠΕ-ΜΠΕ) – Νέες διαδικασίες επιλογής διοικήσεων με ΑΣΕΠ, δημόσιες ακροάσεις, τετραετείς θητείες, συμβόλαια απόδοσης και περιορισμό πολιτικών παρεμβάσεων.
✅ Εθνικό πλαίσιο ασφάλειας δημοσιογράφων – Task Force για την προστασία δημοσιογράφων, Διεθνές Κέντρο Ασφάλειας Δημοσιογράφων στη Θεσσαλονίκη, εκπαιδεύσεις και Εθνικό Σχέδιο Δράσης.
✅ Αντιμετώπιση SLAPPs και αποποινικοποίηση απλής δυσφήμισης – Μεταφορά της ευρωπαϊκής οδηγίας κατά καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs) εντός του επόμενου διμήνου, χρηματοδότηση Παρατηρητηρίου SLAPPs και κατάργηση ποινικών συνεπειών για απλή δυσφήμιση.
✅ Πολιτικές κατά παραπληροφόρησης & ενίσχυση media literacy – Εθνικό Σχέδιο κατά Παραπληροφόρησης, προγράμματα παιδείας στα μέσα, συνεργασίες με πανεπιστήμια και ανάπτυξη τοπικών κόμβων ανθεκτικότητας στην παραπληροφόρηση.
Επιπλέον, και σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος Εργάνη που καταγράφει τον αριθμό των επιχειρήσεων και των εργαζομένων στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, η εικόνα έχει ως εξής:
🗓️ Μάρτιος 2019
📰 1.005 επιχειρήσεις με εκδοτικές δραστηριότητες με 11.148 εργαζόμενους
🎙️ 416 επιχειρήσεις προγραμματισμού, ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και διανομής περιεχομένου με 9.301 εργαζόμενους
🎥 459 επιχειρήσεις οπτικοακουστικής παραγωγής με 5.995 εργαζόμενους
🗓️ Μάρτιος 2026
📰 1.009 επιχειρήσεις με εκδοτικές δραστηριότητες με 11.577 εργαζόμενους.
🎙️ 536 επιχειρήσεις προγραμματισμού, ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και διανομής περιεχομένου με 10.487 εργαζόμενους.
🎥 617 επιχειρήσεις οπτικοακουστικής παραγωγής με 6.490 εργαζόμενους.
Η σωρευτική αύξηση επιχειρήσεων και εργαζομένων στον στενό και ευρύτερο χώρο των ΜΜΕ είναι:
🔺+15% στις επιχειρήσεις (2.162 από 1.880)
🔺 +8% στους εργαζόμενους (28.554 από 26.444)
✅ Συμπέρασμα: Η εικόνα της αγοράς των ΜΜΕ στην Ελλάδα όσο και οι θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων χρόνων βρίσκονται στον αντίποδα όσων μιλούν για συνολική αποδιάρθρωση ή συρρίκνωση του χώρου. Ταυτόχρονα, η υπεύθυνη αξιολόγηση της ελευθερίας του Τύπου απαιτεί να εξετάζουμε τόσο τους θεσμούς όσο και τα δεδομένα εφαρμογής τους. Και στα δύο πεδία τα στοιχεία δείχνουν πρόοδο και όχι οπισθοδρόμηση.
🟰Ισότητα και διεύρυνση δικαιωμάτων
Από το 2019 έως σήμερα έχουν νομοθετηθεί και κατοχυρωθεί 368 νέα ατομικά, πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα που διευρύνουν και βαθαίνουν επί της ουσίας το κράτος δικαίου στη χώρα μας, με την ακόλουθη κατανομή σε 10 κατηγορίες:
⚖️ Δικαστική προστασία: 11 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων η εναλλακτική επίλυση διαφορών, η ψηφιακή δίκη, η εξωδικαστική διόρθωση κτηματολογικών πράξεων κοκ)
👷Εργασία: 77 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων η προστασία από βία και παρενόχληση στους χώρους εργασίας, η επέκταση της άδειας ανατροφής τέκνου σε αγρότισσες, αυτοαπασχολούμενες και ελεύθερες επαγγελματίες, οι νταντάδες της γειτονιάς για τις εργαζόμενες μητέρες κοκ)
🔎 Θεσμοί – Διαφάνεια: 32 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων η δημιουργία ολοκληρωμένου συστήματος κατά του λαθρεμπορίου, η θέσπιση νέων ψηφιακών δικαιωμάτων πολιτών για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και του δημοσίου χώρου από την αθλητική βία κοκ)
🟰 Ισότητα: 18 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων ο προσωπικός βοηθός ΑμεΑ, η δημιουργία ψηφιακής εφαρμογής panic button για την προστασία θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, η θέσπιση ποσόστωσης συμμετοχής των γυναικών στα ΔΣ εισηγμένων εταιριών κοκ)
📚 Παιδεία: 28 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων το δωρεάν ψηφιακό φροντιστήριο, τα νέα πρότυπα επαγγελματικά λύκεια, τα μη κρατικά πανεπιστήμια, τα ξενόγλωσσα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών των ΑΕΙ κοκ).
⛓️💥 Κράτος πρόνοιας: 90 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων το επίδομα γέννησης, κίνητρα μετεγκατάστασης σε ορεινές περιοχές, επέκταση επιδόματος κώφωσης σε όλους τους δικαιούχους, προστασία πρώτης κατοικίας ΑμεΑ από πλειστηριασμούς, άδεια πατρότητας κοκ)
🏥 Υγεία: 47 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων καθολική κάλυψη πληθυσμού από δωρεάν προσωπικό γιατρό, δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, κινητές μονάδες υγείας για ορεινές και νησιωτικές περιοχές, δυνατότητα ιδιωτικού έργου σε γιατρούς του ΕΣΥ κοκ).
👦 Δικαιώματα παιδιού: 48 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων προστασία από περιστατικά ενδοσχολικής βίας μέσα από την πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr και εξωσχολικής βίας με την εφαρμογή safe youth, δημιουργία ειδικών δομών safe houses για την προστασία θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, νέο πλαίσιο προστασίας από την παράνομη διάθεση αλκοόλ και καπνικών κοκ).
⛰️ Περιβάλλον: 10 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων τα απάτητα βουνά και οι απάτητες παραλίες, τα νέα θαλάσσια πάρκα απόλυτης προστασίας, το πλαίσιο κανόνων και ελέγχων για την καταπάτηση δημοσίου χώρου σε παραλίες από ιδιώτες κοκ).
🗳️ Πολιτικά δικαιώματα: 6 νέα δικαιώματα (μεταξύ των οποίων η επιστολική ψήφος εντός και εκτός Ελλάδος και η κατοχύρωση της ψήφου των ελλήνων της διασποράς σε ειδικούς καταλόγους με εκπροσώπηση στη βουλή).
Για να βάλουμε, λοιπόν, τα πράγματα στη θέση τους: Οι αυταρχικές κυβερνήσεις περιστέλλουν τα ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα. Δεν τα διευρύνουν.
Είναι καιρός η κριτική που ασκείται στην χώρα -και όχι στην κυβέρνηση- για θέματα κράτους δικαίου τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό -σε ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα- να πάψει να στηρίζεται σε ψευδείς ισχυρισμούς και εντυπώσεις και να λάβει υπόψη τη νέα θεσμική, κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα που είναι μετρήσιμη και τεκμηριωμένη.
Η χώρα έχει κάνει σημαντική πρόοδο στη διεύρυνση δικαιωμάτων, στη θεσμική προστασία των ΜΜΕ και στην εναρμόνιση με ευρωπαϊκά πρότυπα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Σημαίνει, όμως, ότι ο ισχυρισμός περί δήθεν «σχεδόν δικτατορίας» ή «καθεστώτος Ορμπάν» που συχνά ακούμε καθ’ υπερβολή από την αντιπολίτευση, δεν συνάδει με τη συνολική θεσμική εικόνα. Άλλωστε, ο αγώνας για μια καλύτερη δημοκρατία δεν έχει ποτέ ημερομηνία λήξης.
Ας προστατεύσουμε όσο μπορούμε τις έννοιες και τις λέξεις διότι δεν είναι αμέτρητες και δυστυχώς με τον τρόπο που αρθρώνεται πολλές φορές ο αντιπολιτευτικός λόγος χάνουν το νόημα τους.
Όλες οι απόψεις σε μια δημοκρατία είναι σεβαστές, εκτός φυσικά εκείνων που εκφέρουν λόγο μίσους και ρατσισμού. Όμως, για να έχουν αξία και τεκμήριο αξιοπιστίας πρέπει οι απόψεις που εκφράζουν κριτική να εδράζονται στην πραγματικότητα.
Γι’αυτό και είναι σημαντικό να κρατήσουμε την αναγκαία ισορροπία μεταξύ υπαρκτών και επίμονων αδυναμιών αλλά και των πραγματικών θεσμικών κατακτήσεων που έχει κάνει η πατρίδα μας σε πολλά πεδία του κράτους δικαίου τα τελευταία χρόνια, οι οποίες αναγνωρίζονται, άλλωστε, από σοβαρούς διεθνείς οργανισμούς που αξιολογούν επιμέρους πτυχές του κράτους δικαίου.
