Για τη δημιουργία ενός συστήματος επιβολής τελών υπηρεσιών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ φέρεται να συζητούν Ιράν και Ομάν.
Όπως αναφέρουν οι New York Times, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις της κυβέρνησης Τραμπ, η Τεχεράνη επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τον έλεγχο που απέκτησε στο στρατηγικό πέρασμα του Ορμούζ, ανοίγοντας δίαυλο επικοινωνίας με το Ομάν, παραδοσιακό σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Σκοπός των παρασκηνιακών αυτών συζητήσεων είναι η συνδιαχείριση και η επιβολή τελών στα εμπορικά πλοία.
Την Τετάρτη, η νεοσύστατη «Αρχή Στενών Περσικού Κόλπου» του Ιράν ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «καθόρισε τα όρια της περιοχής εποπτείας διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ». Ανέφερε επίσης ότι η διέλευση θα απαιτεί πλέον σχετική άδεια.
Αν και το Μασκάτ αρχικά είχε απορρίψει μια κοινή σύμπραξη, δύο Ιρανοί αξιωματούχοι με γνώση των συνομιλιών αποκάλυψαν ότι το Ομάν βρίσκεται πλέον σε διαβουλεύσεις για το μοίρασμα των εσόδων, έχοντας αντιληφθεί τα πιθανά οικονομικά οφέλη.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ομάν μετέφερε στους Ιρανούς την προθυμία του να χρησιμοποιήσει την επιρροή του τόσο στους γείτονες του Κόλπου (Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) όσο και στις ΗΠΑ για να προωθήσει το σχέδιο.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ αντέδρασαν άμεσα και έντονα. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε την Πέμπτη από το Όβαλ Γραφείο ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί καμία οικονομική επιβάρυνση στη ναυσιπλοΐα.
«Θέλουμε να είναι ελεύθερα», δήλωσε ο Τραμπ αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ. «Δεν θέλουμε διόδια. Είναι διεθνή. Είναι μια διεθνής θαλάσσια οδός».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο συμβιβασμού. «Δεν μπορεί να συμβεί», τόνισε.
«Θα ήταν απαράδεκτο. Θα καθιστούσε μια διπλωματική συμφωνία ανέφικτη, εάν επρόκειτο να συνεχίσουν να επιδιώκουν κάτι τέτοιο».
Παρά την εύθραυστη εκεχειρία, το κρατικά ελεγχόμενο ιρανικό δίκτυο Press TV μετέδωσε ότι έχει ήδη δημιουργηθεί ένας νέος μηχανισμός ελέγχου της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω μιας καθορισμένης διαδρομής, με σκοπό τη χρέωση τελών για «εξειδικευμένες υπηρεσίες».
Και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, απέρριψε το ενδεχόμενο. «Δεν μπορεί να συμβεί», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Θα ήταν απαράδεκτο. Θα καθιστούσε αδύνατη οποιαδήποτε διπλωματική συμφωνία, εάν συνεχίσουν να το επιδιώκουν».
Βάσει του διεθνούς δικαίου, η επιβολή διοδίων για την απλή διέλευση από ένα διεθνές στενό είναι παράνομη.
Αντίθετα, η χρέωση για πραγματικές παρεχόμενες υπηρεσίες προς τα πλοία, όπως η διαχείριση αποβλήτων, επιτρέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Πηγές με γνώση των συνομιλιών επιβεβαιώνουν ότι το σχέδιο αφορά χρεώσεις για υπηρεσίες ασφάλειας, διέλευσης ή περιβαλλοντικής προστασίας.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν πρόκειται απλώς για διόδια με «άλλο όνομα», το σύστημα δεν θα αναγνωριστεί ως νόμιμο.
Σημειώνεται ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982) κατοχυρώνει το δικαίωμα της ανεμπόδιστης διέλευσης.
Όπως ανέφερε ο καθηγητής διεθνούς ναυτικού δικαίου στο Ναυτικό Πολεμικό Κολλέγιο των ΗΠΑ και επισκέπτης καθηγητής στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ Τζέιμς Κράσκα, το καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας είναι «σχεδόν καθολικά αποδεκτό» και ότι «το Ιράν έχει συναινέσει σε αυτό εδώ και δεκαετίες».
Σχετικά με τις τρέχουσες ιρανικές μεθοδεύσεις, ο Κράσκα σημείωσε: «Τα εύλογα τέλη επιτρέπονται σε ορισμένες περιπτώσεις».
Ωστόσο, εξήγησε ότι το μεγάλο πρόβλημα για την Τεχεράνη θα είναι να αποδείξει ότι αυτά τα τέλη είναι όντως εύλογα και ανταποκρίνονται σε πραγματικές υπηρεσίες. «Προσπαθούν να προσαρμόσουν έξυπνα» την πρότασή τους στο νομικό πλαίσιο, ανέφερε.
«Το να χρεώνεις για τη διέλευση σε μια θαλάσσια οδό που ήταν πάντα ελεύθερη, αποκαλώντας το διόδιο “τέλος”, είναι σχεδόν σαν τη μαφία που σου λέει ότι πρέπει να πληρώσεις χρήματα για προστασία» σημείωσε ακόμα.
