Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα έστειλε η Αθήνα μετά την τουρκική απόφαση για τη δημιουργία δύο νέων «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο Βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τα δύο πάρκα ανακηρύχθηκαν με Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, οι ζώνες που καθορίστηκαν από την Τουρκία εκτείνονται και πέρα από τα χωρικά της ύδατα.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την τουρκική κίνηση αντίθετη με το Διεθνές Δίκαιο, υπογραμμίζοντας ότι μια μονομερής απόφαση της Άγκυρας δεν μπορεί να μεταβάλει το υφιστάμενο καθεστώς ούτε να δημιουργήσει νέα δικαιώματα.
Αθήνα: Παράνομη η επέκταση σε διεθνή ύδατα
Στην τοποθέτησή του, το υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ότι, στον βαθμό που τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα εκτείνονται σε περιοχές πέραν της εθνικής δικαιοδοσίας, η μονομερής εγκαθίδρυσή τους δεν είναι συμβατή με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, η Αθήνα υποστηρίζει ότι η τουρκική απόφαση είναι παράνομη και στον βαθμό που οι συγκεκριμένες ζώνες επικαλύπτουν περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Το βασικό μήνυμα της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι η συγκεκριμένη ενέργεια δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε ως προς τις περιοχές διεθνών υδάτων ούτε ως προς τα δικαιώματα της Ελλάδας στην υφαλοκρηπίδα της.
Η ελληνική θέση βρίσκεται σε συνέχεια της επιχειρηματολογίας που έχει διατυπώσει η Αθήνα και σε διεθνές επίπεδο για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις. Σε σχετική ελληνική επιστολή προς τον ΟΗΕ, η Αθήνα έχει χαρακτηρίσει άκυρες τις μονομερείς τουρκικές ρυθμίσεις στον βαθμό που επικαλύπτουν ελληνική θαλάσσια δικαιοδοσία ή αφορούν περιοχές πέραν εθνικής δικαιοδοσίας.
«Δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα»
Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η μονομερής θέσπιση θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα ούτε να επηρεάσει δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Στο ίδιο πλαίσιο, το υπουργείο Εξωτερικών υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει προχωρήσει στη δημιουργία εθνικών θαλάσσιων πάρκων στο Ιόνιο και το Αιγαίο, υποστηρίζοντας ότι οι ελληνικές αποφάσεις ελήφθησαν σε συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και εντός περιοχών ελληνικής δικαιοδοσίας.
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι κινήσεις οι οποίες επιχειρούν να μεταβάλουν μονομερώς το καθεστώς θαλάσσιων περιοχών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση και στην οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας.
Στο επίκεντρο το Βόρειο Αιγαίο και το Καστελλόριζο
Η τουρκική απόφαση αφορά δύο διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές.
Το πρώτο πάρκο, που παρουσιάζεται ως «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Βορείου Αιγαίου», εκτείνεται στην περιοχή από τα Δαρδανέλια προς τη Ραιδεστό, με τη ζώνη να φτάνει στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης.
Το δεύτερο αφορά την Ανατολική Μεσόγειο, με τη ζώνη να εκτείνεται από την περιοχή της Φετιγιέ έως το Κας και νοτιότερα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η χωροθέτηση της δεύτερης περιοχής, καθώς βρίσκεται απέναντι από το Καστελλόριζο και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη καταγράψει από το 2025 τις τουρκικές αντιδράσεις στα ελληνικά θαλάσσια πάρκα, καθώς και την τουρκική ανακοίνωση για θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές που εκτείνονταν σε περιοχές υπό ελληνική δικαιοδοσία.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» στο φόντο της αντιπαράθεσης
Η τουρκική πρωτοβουλία αποκτά μεγαλύτερη πολιτική σημασία καθώς συνδέεται με τη γενικότερη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan).
Η συγκεκριμένη αντίληψη αποτελεί εδώ και χρόνια μέρος της τουρκικής προσέγγισης στα ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι σχετικές τουρκικές χαρτογραφήσεις και διεκδικήσεις αγνοούν τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Σε έγγραφο που κατατέθηκε στον ΟΗΕ, η Ελλάδα αναφέρει χαρακτηριστικά ότι οι τουρκικοί χάρτες θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού αγνοούν τα δικαιώματα ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες και επαναλαμβάνει την αντίθεσή της στις τουρκικές μονομερείς ενέργειες.
Η θέση της Ελλάδας
Η Αθήνα δηλώνει ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα κυριαρχικά της δικαιώματα, τις ελευθερίες της ανοικτής θάλασσας και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών θεωρεί ότι οι μονομερείς κινήσεις της Άγκυρας δεν μπορούν να μεταβάλουν τις ελληνικές θέσεις ή να δημιουργήσουν νέα νομικά δεδομένα.
Έτσι, η τουρκική ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων προστίθεται στα ήδη σύνθετα ζητήματα που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με την Αθήνα να επιλέγει να απαντήσει σε νομικό και διπλωματικό επίπεδο.
