Με μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση που θεωρείται πλήγμα για την πολιτική ατζέντα του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, το Ανώτατο Δικαστήριο έβαλε «φρένο» στην προσπάθειά του να αναθεωρήσει το ισχύον καθεστώς του λεγόμενου «δίκαιου του εδάφους», δηλαδή της αυτόματης απόκτησης ιθαγένειας για όσους γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος.
Με πλειοψηφία 6 έναντι 3, οι δικαστές επικύρωσαν την απόφαση κατώτερου δικαστηρίου, το οποίο είχε ήδη μπλοκάρει το εκτελεστικό διάταγμα που είχε υπογράψει ο Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο για τη δεύτερη θητεία του. Η επίμαχη ρύθμιση επιχειρούσε να εξαιρέσει από την αυτόματη ιθαγένεια τα παιδιά μεταναστών που βρίσκονται στις ΗΠΑ χωρίς πλήρη νομιμοποιητικά έγγραφα, στο πλαίσιο της αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής που προωθούσε η κυβέρνησή του.
Η απόφαση έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά δικαστικών εξελίξεων που έχουν ανακόψει βασικές πρωτοβουλίες της προεδρίας Τραμπ, με το Ανώτατο Δικαστήριο να έχει προηγουμένως ακυρώσει και άλλες αμφιλεγόμενες ρυθμίσεις μέσα στη χρονιά.
Στο σκεπτικό της πλειοψηφίας, με εισηγητή τον πρόεδρο του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, τονίζεται ότι το διάταγμα έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη διατύπωση της 14ης Τροπολογίας του Συντάγματος, η οποία κατοχυρώνει την ιθαγένεια για κάθε πρόσωπο που γεννιέται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπάγεται στη δικαιοδοσία τους, με ελάχιστες ιστορικά προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Ο Ρόμπερτς υπογράμμισε ότι η αρχή αυτή έχει εδραιωθεί επί δεκαετίες νομολογίας, παραπέμποντας μάλιστα στην ιστορική υπόθεση του 1898 «Ηνωμένες Πολιτείες κατά Ουόνγκ Κιμ Αρκ», η οποία θεωρείται θεμελιώδης για την ερμηνεία του δικαιώματος της ιθαγένειας κατά γέννηση. Όπως σημείωσε, δεν προέκυψε κανένας ουσιαστικός λόγος για την ανατροπή αυτής της πάγιας νομικής προσέγγισης.
Την ίδια ώρα, οι δικαστικές προσφυγές κατά του διατάγματος υποστήριζαν ότι παραβιάζεται ευθέως η 14η Τροπολογία και έκαναν λόγο για πρακτικές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διακρίσεις σε βάρος μεταναστών και των παιδιών τους. Το ζήτημα έχει ήδη προκαλέσει έντονη πολιτική και κοινωνική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η απόφαση εκδόθηκε λίγες ημέρες πριν από την 4η Ιουλίου και τους εορτασμούς για τα 250 χρόνια από την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια συγκυρία με έντονο συμβολισμό γύρω από την έννοια της αμερικανικής ιθαγένειας.
Παράλληλα, ορισμένοι συντηρητικοί δικαστές, παρότι συμφώνησαν με την απόρριψη του διατάγματος, διατύπωσαν διαφορετική νομική αιτιολόγηση, εστιάζοντας όχι στη συνταγματική διάσταση αλλά σε επιμέρους ομοσπονδιακές διατάξεις που, κατά την άποψή τους, επίσης καθιστούσαν το προεδρικό διάταγμα μη εφαρμόσιμο.
