Η συμφωνία-μνημόνιο κατανόησης (MoU) που υπεγράφη ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες και προβλέπει την άρση των κυρώσεων στον πετρελαϊκό και πετροχημικό τομέα ανοίγει τον δρόμο για την αποδέσμευση σημαντικών ιρανικών κεφαλαίων, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, ο Πεζεσκιάν ανέφερε ότι θα απελευθερωθούν 6 δισεκατομμύρια δολάρια από τα συνολικά 12 δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα στο Κατάρ και θα επιστραφούν στην Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση των διαπραγματεύσεων και επικαλείται το Reuters, τεχνικά κλιμάκια του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να συναντηθούν τις επόμενες ημέρες στην Ντόχα, προκειμένου να συζητήσουν την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης.
Η ίδια πηγή ανέφερε ότι οι διαμεσολαβητές έχουν δημιουργήσει διαύλους επικοινωνίας με στόχο την αποκλιμάκωση τυχόν επεισοδίων, ενώ οι τεχνικές συνομιλίες θα συνεχιστούν, προσθέτοντας ότι «και οι δύο πλευρές θα σταματήσουν προς το παρόν τις επιθέσεις τους, ενώ τα πλοία θα μπορούν να κινούνται ελεύθερα μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ».
Ιράν και Ομάν μίλησαν για τα Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα, το Ιράν και το Ομάν πραγματοποίησαν στη Μουσκάτ την πρώτη συνεδρίαση της κοινής επιτροπής για τα Στενά του Ορμούζ.
Όπως ανακοίνωσε μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών που βρέχονται από τον Περσικό Κόλπο, καθώς και για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, βάσει του μνημονίου κατανόησης που υπεγράφη αυτόν τον μήνα μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Θυμίζεται πως το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν Τεχεράνη και Ουάσιγκτον στις 18 Ιουνίου προβλέπει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοικτά χωρίς περιορισμούς ή τέλη για διάστημα 60 ημερών, κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαβουλεύσεις σχετικά με το μέλλον της συγκεκριμένης ναυτιλιακής αρτηρίας και το ενδεχόμενο διαχείρισής της από το Ιράν σε συνεργασία με το Ομάν και τα κράτη του Κόλπου.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει επιτευχθεί τελική συμφωνία, καθώς όλα τα κράτη του Κόλπου αντιτίθενται στην επιβολή περιορισμών ή τελών στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Τι προβλέπει το διεθνές δίκαιο
Παρότι το Ιράν και το Ομάν ελέγχουν τις δύο ακτές των Στενών του Ορμούζ, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, που υιοθετήθηκε το 1982, κατοχυρώνει το δικαίωμα της «διέλευσης διαμετακόμισης» από τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, όπως είναι τα Στενά του Ορμούζ που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τις παγκόσμιες θαλάσσιες οδούς.
Η σύμβαση, την οποία η Τεχεράνη δεν έχει επικυρώσει, προβλέπει ότι «όλα τα πλοία και τα αεροσκάφη» διαθέτουν δικαίωμα διέλευσης που δεν μπορεί να παρεμποδιστεί.
Παράλληλα, ορίζει ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και των υπερπτήσεων πρέπει να εξυπηρετεί αποκλειστικά τη συνεχή και ταχεία διέλευση.
Η διαφωνία για τις θαλάσσιες διαδρομές
Υπενθυμίζεται ότι τα Στενά του Ορμούζ άνοιξαν εκ νέου την περασμένη εβδομάδα, αφού η Τεχεράνη είχε απαγορεύσει τη ναυσιπλοΐα από την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό και σημαντική άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Ωστόσο, το Ιράν επέτρεψε αρχικά τη διέλευση των πλοίων μόνο μέσω μίας συγκεκριμένης διαδρομής κατά μήκος των δικών του ακτών, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε πλοίο παραβίαζε τις οδηγίες θα αποτελούσε στόχο.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, υπογράμμισε χθες ότι «η αποκλειστική ευθύνη για τη διαχείριση των Στενών ανήκει στη χώρα του, χωρίς τη συμμετοχή οποιουδήποτε άλλου κράτους ή μέρους».
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον προώθησε τη χρήση μιας νοτιότερης θαλάσσιας διαδρομής, κατά μήκος των ακτών του Ομάν.
Η Τεχεράνη, αντίθετα, επιμένει τα πλοία να ακολουθούν τη βόρεια διαδρομή, εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων και υπό τον έλεγχό της, καθώς, σύμφωνα με το Reuters, απώτερος στόχος της είναι η επιβολή τελών για τη χρήση των Στενών του Ορμούζ.
