ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ
«Αι ελληνικαί δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους»
Ξημέρωνε Δευτέρα 28 Οκτωβρίου του 1940. Όλοι οι Έλληνες και όλες οι Ελληνίδες, ξυπνούν από τις σειρήνες που ηχούν επίμονα, μεταφέροντας την είδηση του πολέμου, που επί της ουσίας είχε αρχίσει 2,5 μήνες πριν, τον Δεκαπενταύγουστο, με τον τορπιλισμό του ευδρόμου «Έλλη».
Η πολεμική μηχανή τέθηκε σε λειτουργία, αμέσως μετά την απόφαση του Ιωάννη Μεταξά να απορρίψει το ιταλικό τελεσίγραφο, στο οποίο απάντησε άμεσα, χωρίς να συμβουλευτεί τον Βασιλιά, το ΥΠΕΞ ή κάποιον σύμβουλο.
Η σημερινή επέτειος, μνημονεύει την άρνηση αυτή, που είχε ως συνέπεια την είσοδο της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940 και εορτάζεται κάθε χρόνο ως επίσημη εθνική εορτή και αργία, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Κύπρο.
Είναι αξιοσημείωτο πως ο ίδιος ο Μεταξάς, δεν είπε ποτέ τη λέξη “ΟΧΙ”, για την ακρίβεια, σύμφωνα με τον Ιταλό πρέσβη, Γκράτσι, που του μετέφερε του τελεσίγραφο, όταν ο πρώτος τελείωσε την ανάγνωσή του, τον κοίταξε κατά πρόσωπο και με λυπημένη αλλά σταθερή φωνή του είπε «Alors, c’est la guerre!» (λοιπόν έχουμε πόλεμο). Αυτή η άρνηση υποταγής, πέρασε τότε στον ελληνικό τύπο με τη λέξη “ΟΧΙ”, λέξη που παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά ως τίτλος στο κύριο άρθρο της εφημερίδας Ελληνικό Μέλλον του Ν. Π. Ευστρατίου στις 30 Οκτωβρίου του 1940. Ακολούθως υιοθετήθηκε ως σύνθημα, και από άλλες εφημερίδες, και για ακόλουθες περιστάσεις, όπως το εξώφυλλο της εφημερίδας Η Βραδυνή, στις 6 Απριλίου 1941 με αφορμή την Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα.
Το λεγόμενο «Έπος του Σαράντα», το οποίο ακολούθησε, και οι μεγάλες νίκες που ο ελληνικός στρατός κατήγαγε εις βάρος των Ιταλών, καθιερώθηκε για πρώτη φορά στα χρόνια της Κατοχής, να γιορτάζονται κάθε χρόνο στις 28 Οκτωβρίου. Για πρώτη φορά η επέτειος γιορτάστηκε επίσημα στις 28 Οκτωβρίου 1944 με παρέλαση ενώπιον του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου.
Συμπερασματικά, όπως σημειώνει σε κείμενό της η ιστορικός Μαρίνα Μετράκη, η αποφασισμένη ηγεσία, η πολεμική προετοιμασία της τελευταίας τριετίας, οι ηρωικοί μαχητές και η μαζική κινητοποίηση του λαού με μια πρωτοφανή για τα ελληνικά ιστορικά δεδομένα σύμπνοια, συνέβαλαν συνδυαστικά στη γραφή του έπους του 1940. Εκείνο το “ΟΧΙ” όπως εκφράστηκε σε εκείνη την ιστορική κορύφωση, μετουσίωσε σκέψεις και ιδέες βαθιά κρυμμένες σε πράξεις μεγαλείου, θυσίας και αυταπάρνησης.
Στην εφ. «Πατρίς» της 28ης Οκτωβρίου του 1940 διαβάζουμε ολόκληρο το διάγγελμα του Ιωάννη Μεταξά, το οποίο ανέφερε:
Προς τον ελληνικόν λαόν,
Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της. Μολονότι επεδείξαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην, προς όλους, η Ιταλία μη αναγνωρίζουσα εις ημας το δικαίωμα να ζώμεν ως ελεύθεροι Έλληνες μου εζήτησεν σήμερον την 3ην πρωινήν ώραν, την παράδοσιν τμημάτων του εθνικού εδάφους κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν ότι προς κατάληψιν αυτών η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν.
Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρέσβυν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος. Έλληνες, τώρα θα αποδείξωμεν εάν είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας, την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας.
Όλον το Έθνος ας εγερθή σύσσωμον, αγωνισθήτε διά την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά σας, και τας ιεράς μας παραδόσεις. Νυν υπέρ πάντων ο αγών
Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως
Ιωάννης Μεταξάς
